Sun . 20 Apr 2020
RU | UK | KK | BE | EN |

Mehmed Said Paşa

mehmed said paşabahçe, mehmed said paşa sığorta
Mehmed Sait Paşa (1838, Erzurum - 1 Mart 1914, İstanbul), Osmanlı devlet ve siyaset adamı. II. Abdülhamid saltanatında yedi kez ve İkinci Meşrutiyet döneminde iki kez olmak üzere, toplam dokuz dönemde dokuz yıla yakın sadrazamlık yapmıştır.

Kendi dönemindeki diğer Said paşalara nisbetle Küçük Said Paşa veya Şapur Çelebi olarak anılır. Geçlik yıllarında Mabeyn Başkatibi Said Bey lakabıyla ün yapmıştır.

Sürekli rakibi Kâmil Paşa ile birlikte II. Abdülhamid döneminin iki simge isminden biri iken, Meşrutiyet'ten sonra yine Kâmil Paşa ile birlikte, iki rakip siyasi zümreden birinin liderliğini üstlenmiştir. Son iki sadrazamlığında Sait Paşa'yı Meclis-i Mebusan'daki İttihat ve Terakki grubu desteklemiş, ve son sadrazamlığı 1912'de İttihat ve Terakki'ye karşı verilen bir askeri muhtıra ile sona ermiştir.

Üstün siyasi zekâsı, entrikacılığı, kuşkuculuğu, çapkınlığı ve cimriliği ile ün kazanmıştır.

III. Osman saltanatında 1755'te sadrazamlık yapmış Yirmisekizzade Mehmet Sait Paşa ile karıştırılmamalıdır.


Konu başlıkları

  • 1 İktidara Yükselişi
  • 2 Abdülhamid dönemindeki sadrazamlıkları
  • 3 Meşrutiyet dönemindeki sadrazamlığı
  • 4 Sadrazamlıkları
  • 5 Degerlendirme
  • 6 Kaynakça
  • 7 Dış bağlantılar

İktidara Yükselişi

Babası hariciye memurlarından Ali Namık Efendi idi. Ailesi aslen Ankaralı olduğu halde memuriyet nedeniyle bulundukları Erzurum'da doğdu. Erzurum'da başladığı medrese eğitimine İstanbul'da devam etti. Bu sırada Fransızca öğrendi. Bir süre sonra kalemiye sınıfına geçerek küçük memuriyetlere girdi. İlk memuriyeti 1853'de Erzurum eyalet tahrirat kalemindeydi ve sonra 1857'de Anadolu ordusu tahrirat kalemine girmiştir. Sonra İstanbul'a gelip sırayal Meclis-i Vala'da halife katip, Adalar Bölgesi Belediye Dairesi reisi, Rumeli Teftiş Heyeti başkatibi, Matbaa-i Amire başkatibi, Divan-ı Ahkam-ı Adliye muhakemat başkatibi, Ticaret Nezareti mektupçusu, Maarif Nezareti mektubçusu vb görevlerde bulunmuştur.

Şura-yı Devlet'te memur iken 1869'da İdarei Umumiyei Vilayat Nizamnamesini yazarak Âli Paşa'nın takdirini kazandı. Maarif Nezareti Mektupçuluğunda bulundu.

II. Abdülhamid'in culusunda Mabeyn Baş Kâtipliği'ne atanması (1 Eylül 1876) kariyerinin dönüm noktası oldu. Daha önce önemli bir görevde bulunmadığı halde, yeni padişahın tahta geçtiği gün bugünkü Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'ne eş olan bu makama getirilmesi çeşitli yorumlara yol açtı. Said Bey'in, V. Murat'ın tahttan indirilmesi ve Abdülhamid'in saltanatı ile sonuçlanan olaylarda, tam niteliği bilinmeyen bir rol oynadığı rivayet edildi.

Abdülhamid tahta geçer geçmez, Tanzimat'tan beri Babıali'de odaklanan siyasi iktidarın dizginlerini Yıldız'daki sarayına çekmeye başladı. Bu süreçte Sait Paşa sık sık eleştirildi. Saraya geçmeden önce Kanun-i Esası çalışmalarında Abdülhamid'e danışmanlık yaptı. 1877'de paşa unvanı ile vezir rütbesi verildi. Heyet-i Ayan üyesi yapıldı. Aynı yıl Hazine-i Hassa Nazır-ı yapıldı. 1878'de Dahiley Nazırı oldu. Fakat 4 Şubat 1878'de sadrazam Ahmet Vefik Paşa'nın ısrarıyla Dahilye Nazırlığı görevinden alındı ve Hazine-i Hassa nazırlığına döndü. Çok geçmeden bu görev de azledip Heyet-i Ayan (senato) başkanlığına atandı. Ali Suavi vakası'ndan sonra etrafındaki herkesten kuşkulanan Abdülhamid'in emriyle Ankara valiliğine gönderildi ama arzuzu üzerine bu tayin Hüdevendigar Bursa valiliğine değiştirildi. Bursa'da 6 ay kaldı ve İstanbul'a gelmesi izini verildi. İstanbul'da yeniden hazine-i hassa nazırı ve Tunuslu Hayreddin Paşa hükümetinde Adliye Nazırı oldu. Bu göreved iken makemelerde savcılık kurumunun oluşturulmsi,için kanun, ceza hukuku kanunu ve ticaret usülü kanun çıkarılması gibi büyük adalet usul reformları yaptı.

Abdülhamid dönemindeki sadrazamlıkları

18 Ekim 1879'da "başvekil" unvanıyla birinci kez sadrazamlığa atandı. Bu tarih, Abdülhamid'in ilk dönemindeki siyasi belirsizliklerin sona erdiği ve iktidarın mutlak olarak saraya geçtiği tarih olarak kabul edilebilir. Bu ilk sadrazamlık döneminde daha çok mali ve iktisadi tedbirler uğraşmış ve devlet harcamalarının kısılmesini sağlamaya çalışmıştır. Haziran 1880'de sadrazamlıktan azledilmştir.

Sadrazamlığa 2. kez gelişi 12 Eylül 1880'de olmuştur. Bu sedretinin en önemli olayları, 27 Haziran 1881'de Yıldız Mahkemesi'nde Mithat Paşa'nın yargılanarak idama mahkûm edilmesi; 20 Aralık 1881'de, Muharrem Kararnamesi ile Osmanlı borçlarının konsolide edilmesi ve Duyun-i Umumiye İdaresi'nin kurulması; 1881'de Fransa'nın Tunus'a asker gönderip Tunus Beyi ile 12 Mayıs 1881 "Kasr-as-Said Antlaşması" imzalayıp Tunus'u Fransız sömürgesi ilan etmesi; Mısır'da Hidiv Tevfik Paşa aleyhine 1879'da başlayan Arabi Paşa olayları sonucunda Mısır'ın Hidiv'in kontrolündan çıkmasıdır. Bu olaylar nedeni ile Mehmed Said Paşa devlet borçlarını azaltam ve istikrar sağlanamsi tedbirlerinde başarı sağalmadı. Mısır meselesinde Britanya'nın doğrudan doğruya müdahelesi nedeniyle 2 Mayıs 1882'de sadrazamlık görevinden azledilmiştir.

Fakat iki ay geçmeden yeni sadrazam Abdurrahman Nureddin Paşa Temmuz'da İskenderiye'yi bombalamaları ile başlayan Mısır'ı işgal etme girişimleri ile ilişkin görüşleri II. Abdülhamit tarafından paylaşılmadığı için sadaretten azledildi. Yeniden 3. kez 12 Temmuz 1882'da Mehmed Said Paşa sadrazamlığa getirildi. Bu dönem Mısır'ın İngiliz denetimine girmesi ile başladı. Fakat Padişah'ın aleyhine cerayan eden faaliyetler karşı aldığı tedbirlerin yeterli olmadığı gerekçesi ile 30 Kasım 1882'de sadrazamlıktan azledildi.

Azlinden sonra Mehmed Said Paşa Yıldız Sarayı'nda 3 gün tutuklandı. 3 Aralık 1882'de 4. kez sadrazamlığa geri getirildi. Bu seferki sedareti 2 yıl 2 ay sürdü. Bu dönemde önce devlet memurlarının istihdam statütüsü üzerine eğildi. Memurların işe alınımı. tayinleri, terfileri ve emeklilikleri ıslah edilerek yeniden düzenlendi. Bunun yanında eğitim yenilikleri getirdi. Öncelikle ülkeye yaygın olarak çok sayıda yeni okul açılamasına önem verildi. Yeni olarak Ticaret Mektebi ve Hendese'i Mülkiye Mektebi öğretime girdi. Beyazıt Kütüphanesi halka açıldı. Fakat Doğu Rumeli'de Bulgarlar Bulgaristan'ın kışkırtması ile ayaklandılar. Mehmed Said Paşa Doğu Rumeli'ye Bulgarlara karşı asker sevketmek istedi. Fakat vesveseli Abdülmecit bu birliklerin kendisi aleyhinde kullanabileceği korkusuna girdi ve bu asker sevkini dururdu. 18 Eylül 1885'de Doğu Rumeli Bulgaristan tarafından ilhak edildi. Bu son olaylardan ötürü Mehmed Said Paşa 24 Eylül 1885'de sedaretten azledildi

Bu sefer 10 yıl kadar uzun süre görevden uzaklaştırıldı ve yeni görev verilmedi. Ama Ermeni meselesi'nin çıktığında Batılı devletleri reformlar talep ettiler. Bu reformları uygulaması için 8 Haziran 1895'de tekrar 5. kez sadrazamlığa getirildi. Bu sefer İstanbul'da gösteri yapan Ermenilerin yüzünden Sultan'a arası açıldı. Ermeniler Babıali'ye yaptıkları bir yürüyüşü Zaptiye Nazırı olan Nazım Paşa durduramamış ve kanlı olaylar ortaya çıkmıştı. Mehmed Said Paşa bunda Nazım Paşa'nın ihmali olduğunu iddia ederek onun Zaptiye Nazırlığından alınmasını talep etti. Fakat Sultan Abdülhamit buna yanaşmadı ve sadarazmlıkta 3 ay bile kalmamış olan Mehmed Sait Paşa'yı 30 Eylül 1895 azletti.

Azlinden iki ay sonra kendisine Yıldız Sarayı'nda yüksek bir görev verilmek için padişah tarafından saraya çağrıldı. Abdülhamid taraftarları, bu görev teklifinin bunu kabul ederse Mehmed Said Paşa'nın bir nevi gözetim alında tutulacağı dolayisyla verildiğini iddia ederler. Fakat Mehmed Said Paşa şahsen öldürüleceğinden korkmuştu ve oğlu ile birlikte Britanya Elçiliğine sığındı. Hariciye Nazırı Tevfik Paşa padişah adına yazılı güvence verilmesi üzerine elçilikten çıktı. Konağına çekilerek 6 yıl kadar polis gözetimi altında zor bir hayat yaşadı.

Kasım 1901'de kendinde sadakatle hizmet edeceğine dair bir yazılı bir sadakat belgesi alındıktan sonra tekrar 6. kez sadrazam atandı. Kendi ifadesine göre "bu defa sadaret vazifesini, icra memurluğundan ibaret gördü." Sadrazamlığın "bostan korkuluğu derekesine" düşürülmesinden sıkâyet etti.Fakat iki yıl bu görevde kaldıktan sonra Rumeli ordusunda çıkan sorunlar konusunda Serasker Mahmed Rıza Paşa ile anlaşmazlığa düştü. Padişah kendi tutuunu kabul etmezse istifa edeceğini bildirdi. Bu istifa tehdidinden 1 ay sonra 14 Ocak 1903'de görevden azledildi.

II. Abdülhamid'in istibadt idaresine karşı meşrutiyet baskılar arttığı ve Rumeli'nde çıkan olayların şiddetlenmesi üzerine 22 Temmuz 1908'de 7. kez sadarete atandı. Bundan iki gün sonra Abdülhamid'in isteği doğrultusunda İkinci Meşrutiyet'in yeniden ilanına aracılık etti. Ancak ilk iki haftada hükümet heyeti içinde kimin harbiye nazırı ve kimin bahriye nazırı olacağı için anlaşmazlık çıktı. Kuuck Said Paşa padişahın bu hükümet kurulmasına da müdahale etmesinde dedirgin oldu. Bu nedenle 6 Ağustos 1908'da iki haftalık sedaretten sonra padişahın kabine listesine karışmasını gerekçe göstererek istifa etti.

Meşrutiyet dönemindeki sadrazamlığı

Meşrutiyet'in ilanından sonra Kucuk Said Pasa tekrar kurulan Ayan Meclisi Başkani görevini üstlendi. 31 Mart (1909) olayından sonra, otuz yıldan beri karmaşık bir sadaket ve nefret ilişkisiyle bağlı olduğu II. Abdülhamid'in halline karar veren "Milli Meclis" adi ile birlesik Meclis'i Mebusan ve Ayan Meclis toplantisinda celse baskanligi yapti.

Sonra onun Selanik'e sürülmesinde baş rolü oynadı. Ezeli rakibi Kâmil Paşa'nın güç kazanmasını önlemek için İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne yakınlaştı.

Bir ara haslanamsi dolayisyla tedavi icin Avrupa'ya gitti.

1911'de İtalyanların Trablusgarp'ı istilası üzerine çıkan kabine krizinde, Meclisteki İttihat ve Terakki grubunun desteğiyle bir defa daha 8. kez sadrazamlık makamına geldi. Meclis'i Mebusan'in feshi hakkinda kabine icinde cikan anlasmazlik uzerine 31 Aralik 1911'de sadrazamliktan istifa etti. Fakat ertesi gun 31 Aralik 1911'de tekraer 9. kez sadrazamlik gorevine tekrar gecti. Meşrutiyetin ilanı dolayısıyla oluşan umutların dağıldığı bir dönemde, İttihat ve Terakki'nin fiili egemenliği altında dokuzbuçuk ay imparatorluğu yönetti. Subat 1912'de yapılan "sopalı seçim"de İttihat ve Terakki'nin zorbalık ve hile ile Meclis-i Mebusan'ı ele geçirmesine göz yumdu. Fakat Mahmut Sevket Pas'nin ayrilmasindn sonra Harbiye nazirinin kim aolacagi hakkinda cikan karisikliktan sonra ve Halâskâr Zâbitân adlı bir tutucu bir askeri bir askri grubun İttihat ve Terakki baskisina karşı verdiği bir muhtıra üzerine sadrazamlıktan son kez istifa etti.

Bundan sonar once Suray-i Devlet reisligine ve sonra da Ayan Meclisi reisligine tayin oedildi. Son kez sadrazamliktan istifasindan bir buçuk yıl sonra, Birinci Dunya Savasi baslamasindan hemen once bronsit oldu ve 1 Mart 1914,'de İstanbul'da vefat etti. Eyüp Camii girişine defnedildi.

Sadrazamlıkları

  • 18 Ekim 1879 - 9 Haziran 1880
  • 12 Eylül 1880 - 2 Mayıs 1882
  • 12 Temmuz 1882 - 30 Kasım 1882
  • 3 Aralık 1882 - 24 Eylül 1885
  • 8 Haziran 1895 - 30 Eylül 1895
  • 18 Kasım 1901 - 14 Ocak 1903
  • 22 Temmuz 1908 - 4 Ağustos 1908
  • 30 Eylül 1911 - 31 Aralık 1911
  • 31 Aralık 1911 - 22 Temmuz 1912

Degerlendirme

Sait Paşa'nın özel sekreteri olan 'ın 270 sayfalık tercüme-i hali, Türk tarih yazınındaki en başarılı siyasi biyografilerden biridir.


Kaynakça

  1. ^ a b c Özcan, Azmi, "Said Paşa (Küçük)" "Hüseyin Paşa (Ağa)",(1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.491-492 İŞBN:975-08-0072-9
  2. ^ a b c d e f İbnülemin Mahmut Kemal İnal, Son Sadrazamlar, sf II.991.
  3. ^ Bu olay hakkında ayrıntılı bilgi için Birinci, Ali (1990) Hürriyet ve İtilaf Fırkası, Istanbul:Dergâh Yayinlari., sf. 164-177.
  4. ^ a.g.e. II.989 - III.1263.

Dış bağlantılar

  • Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
  • İbnülemin Mahmut Kemal İnal (1982) Son Sadrazamlar, İstanbul: Dergah Yayınları Cilt II say.989-Cilt.III say. 1263 (Google books ,
  • Tektaş, Nazim (2002), Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books:
  • Özcan, Azmi, "Said Paşa (Küçük)" "Hüseyin Paşa (Ağa)",(1999), Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.491-492 ISBN:975-08-0072-9
  • Kuneralp, Sinan (1999) Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber, İstanbul:ISIS Press,, ISBN 9784281181.
  • Ercüment Kuran, (1970) Küçük Said Paşa as a Turkish Modernist, (İngilizce)
  • Zeki Çevik (2009), "Portrait of a period bureaucrats Abdulhamit: Sadrazam (Small) Mehmet Pasa and reforms" Journal of Turkish Studies C.4 No. 8 say. 838-865 (İngilizce)
Önce gelen:
Ahmed Arifi Paşa

Osmanlı Sadrazamı
1. kez

18 Ekim 1879 - 9 Haziran 1880
Sonra gelen:
Cenanizade Mehmed Kadri Paşa
Önce gelen:
Cenanizade Mehmed Kadri Paşa
2. kez
12 Eylül 1880 - 2 Mayıs 1882
Sonra gelen:
Abdurrahman Nureddin Paşa
Önce gelen:
Abdurrahman Nureddin Paşa
3. kez
12 Temmuz 1882 - 30 Kasım 1882
Sonra gelen:
Ahmed Vefik Paşa
Önce gelen:
Ahmed Vefik Paşa
4. kez
3 Aralık 1882 - 24 Eylül 1885
Sonra gelen:
Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa
Önce gelen:
Kabaağaçlızade Ahmed Cevat Paşa
5. kez
9 Haziran 1895 - 3 Ekim 1895
Sonra gelen:
Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa
Önce gelen:
Halil Rıfat Paşa
6. kez
9 Kasım 1901 - 15 Ocak 1903
Sonra gelen:
Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa
Önce gelen:
Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa
7. kez
22 Temmuz 1908 - 6 Ağustos 1908
Sonra gelen:
Kıbrıslı Mehmed Kamil Paşa
Önce gelen:
İbrahim Hakkı Paşa
8. kez
4 Ekim 1911 - 31 Aralık 1911
Sonra gelen:
Mehmed Said Paşa
Önce gelen:
Mehmed Said Paşa
9. kez
31 Aralık 1911 - 17 Temmuz 1912
Sonra gelen:
Gazi Ahmed Muhtar Paşa


mehmed said paşa bank, mehmed said paşa holding, mehmed said paşa sığorta, mehmed said paşabahçe


Mehmed Said Paşa Hakkında Bilgi

Mehmed Said Paşa


  • user icon

    Mehmed Said Paşa beatiful post thanks!

    29.10.2014


Mehmed Said Paşa
Mehmed Said Paşa
Mehmed Said Paşa konusunu görüntülemektesiniz.
Mehmed Said Paşa nedir, Mehmed Said Paşa kimdir, Mehmed Said Paşa açıklaması

There are excerpts from wikipedia on this article and video

Rastgele Yazılar

Makoto Okubo

Makoto Okubo

Makoto Okubo d 3 Mart 1975 eski bir Japon futbol oyuncusudur İstatistikleri Kulüp performansı Lig ...
Kuzey Kutbu

Kuzey Kutbu

Kuzey Kutbu Dünya'nın ekseninin üst kısmında, (kuzey)de kalan noktayı tanımlar. Güney Kutbu Antarkti...
Bojan Markovski

Bojan Markovski

Bojan Markovski (d. 8 Ağustos 1983), Makedon futbolcu. Kıbrıs 1.Lig takımlarından Apollon Limassol'd...
Sai Mustafa Çelebi

Sai Mustafa Çelebi

Osmanlı şair, nakkaş (ressam) ve biyografi yazarı. (d.?-ö.1595, İstanbul) Çocukluk arkadaşı Mimar Si...