Thu . 19 Jan 2019

Алтай ауданы — Уикипедия


аудан

Кіреді:

Шығыс Қазақстан облысы

Енеді:

2 қалалық, 3 кенттік және 10 ауылдық округ

Әкімшілік орталығы

Зыряновск

Құрылған уақыты

17 қаңтар 1928 жыл[1]

Әкімі

Айбек Мүталапханұлы Кәрімов[2]

Ресми тілі

қазақ тілі

Тұрғыны 2015

71 229[3]

Ұлттық құрамы

орыстар 77,26%
қазақтар 19,62%
татарлар 1,07%[3]

Жер аумағы

10 500 км² 10-шы орын

Теңіз
деңгейінен биіктігі
  Ең биік нүктесі



 2577 м

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Пошта индекстері

070800-070831

Автомобиль коды

16

Ресми сайты Зырян ауданы Ортаққорда

Координаттар: 49°43′52″ с е 84°15′40″ ш б / 4973111° с е 8426111° ш б / 4973111; 8426111 G O Я

Зырян ауданы — Шығыс Қазақстан облысының шығыс жағындағы әкімшілік бөлік Солтүстік-шығысында Ресей Федерациясының Алтай Республикасымен шектеседі

Мазмұны

  • 1 Географиясы
  • 2 Халқы
  • 3 Тарихы
  • 4 Пайдалы қазбалар
  • 5 Кәсіпорындар
  • 6 Мекемелер
  • 7 Дереккөздер
  • 8 Сыртқы сілтемелер

Географиясы

Аудан Шығыс Қазақстан облысының солтүстiк -шығысында орналасқан, солтүстiк пен солтүстiк-батыста Риддер қаласының аумағымен, солтүстiк -шығыста және шығыста Ресей федерациясымен Алтай өлкесi, оңтүстiк-шығыста Катонқарағай ауданымен, солтүстiк-батыс шекарасы Ұлан ауданымен, батыста Глубокий ауданымен шектеседi Аудан аумағы 10,6 мың шаршы км тең Климаты шұғыл континенттiк, ортажылдық температурасы 0,3 °C градусы, абсолюттiк максимумы: +40°С, абсолюттiк минимумы -51°С
Аудандағы 48 елді мекен 2 қалалық, 14 ауылдық әкімшілік округке біріктірілген Аудан орталығы – Зыряновск қаласы Зырянов ауданы Кенді Алтайдың орталық бөлігінде, Ертістің оң саласы – Бұқтырма өзенінің Тұрғысын мен Қамыр оң жағынан және Березовка сол жағынан салалары құятын төменгі алабында орналасқан Жері негізінен таулы және шоқылы келеді Ауданның батысы мен орталық бөлігін Үлбі жотасының ең биік шыңы – Быструха, 2577 м сілемдері мен шоқылары биіктіктері 800 – 1500 м алып жатыр Аудан жерінен қорғасын, мырыш, мыс, пирит, аздап алтын мен күміс, сондай-ақ әр түрлі құрылыс материалдары өндіріледі Ауданның климаты тым континенттік Қаңтардың жылдық орташа ауа температурасы –22 – 24°С, шілдеде 18,5 – 20,5°С Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері таулардың биік бөлігінде 800 – 900 мм, етегінде 600 – 800 мм Басты өзендері: Бұқтырма және оның салалары – Тұрғысын, Қамыр, Черновая, Березовка және Үлбі өзендерінің сол саласы Кіші Үлбі 1960 – 67 жылдары Ертіс өзенінде Бұқтырма бөгені салынды Өзен аңғарлары мен тауаралық ойпаңдарда қара, қара қоңыр, қызғылт қоңыр топырақтар, таулы өңірде қара қоңыр, сұр және күлгін топырақтар тараған Зырянов ауданы Қазақстандағы орманды аудандардың бірі Таулардың солтүстік беткейлерінде және Березовка өзенінің бойында қайың мен терек, қылқан жапырақты ағаштар самырсын, қара самырсын, балқарағай, майқарағай, шырша, өзен аңғарлары мен аласа беткейлерде қайың, терек, тал, мойыл, қарақат, таңқурай, долана, тобылғы, жазық жерлерде бетеге, бидайық, селеу өседі Омарта шаруашылығына қолайлы гүлді өсімдіктердің сан алуан түрлері кездеседі Жануарлар дүниесінен марал, арқар, елік, аю, сілеусін, қар барысы, қасқыр, түлкі, қарсақ, бұлғын, қоян, сарышұнақ; құстардан бүркіт, байғыз, үкі, кезқұйрық, қаршыға, ителгі, тоқылдақ, қаз, үйрек, тырна, ұлар, құр, шіл, кекілік, тб мекендейді Ауылшаруашылығына пайдаланылатын жалпы жерінің аумағы 466 мың га, оның 75,4 мың га-сы егістік, 47,1 мың га-сы шабындық, 338,7 мың га-сы жайылым 2008 Елді мекендер арасындағы қатынас Өскемен – Зырянов темір жол, Өскемен – Рахманов қайнары автомобиль магистралі, Никольск – Зырянов – Среднегорное – Новохайруз автомобиль және Бұқтырма бөгеніндегі кеме жолдары арқылы өтеді
Аудан көлiгiнiң негiзгi түрлерi: темiр жолы және автомобиль жолы Қатты жабуымен жалпы пайдалану автомобиль жолдарының ұзындығы 387,5 км 2003 жылы 143,5 км иесiз санынан тапсырылды Бұдан басқа аудан аумағында 191 км ұзындығымен Өскемен-Зырян автожолы, тұйықтама болып саналатын Защита ст Зырян ст дейiнгi темiр жол учаскесi өтедiБұқтырма су қоймасында Бұқтырма шлюзы, Бұқтырма кемежайы жұмыс iстейдi

Халқы

Тұрғыны 83 мың адам, орташа тығыздығы 1 км2-ге 7,5 адамнан келеді 2009

Тарихы

1747 жылы Елизавета императрицасының Жарлығымен барлық демидов кендерi мен зауыттары оның жеке меншiгiне тартылып алынды Змеиногорск кенi байлығы бойынша бiрiншi болып саналған, бiрақ бұл кен орны өндiрiле бастады Зерттелмеген болып Бұқтырма даласы ғана жатты
1791 жылы Өскемен қамалынан Бұқтырма кенiне кезектi бергайерлер жасағы жөнелдi Олардың арасында Зырянов Григорий Григорьевичте болды, Зырян кен орнын тұңғыш ашушысыЗырян кен орнынан кейiн тағы көп ашулар болды1801 жылы бұрынғы қашқын Мамонтов Хаир-Кумин өзенiнiң оң жақ жағалауында Зырян кенiнен 20 шақырым жерде қорғасын кен орнын тапты 1810 жылы кендi ашқан Малеев Зырян маркшейдерiнiң атымен осы күнге дейiн Малеевск селосы атанып жүр 1818 жылы Иван Заводин Кондратьево селосының маңында тағы бiр кен орнын тапты Бұл кен орны -бұрынғы КСРО-ның теллурист күмiсi мен қорғасыны бар кендердiң жалғызы ХIХ ғасырдың басында Зырян кенi күмiс кенiн өндiрудiң iрi орталығына айналды және жалғыз Ресейде емес белес те де белгiлi болды
Зырян қаласы аудан орталығы болып табылады, ол 1791 жылы орнатылған Қазiргi шекарасында Зырян қаласы 1941 жылғы 17 қаңтардағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесi Президиумы Жарлығының негiзiнде 1941 жылы орнатылған Ауданның құрылу уақыты- 1977 жылдың 23 мамыры Зырян ауданы 1988 жылдың шілдесінде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесi Президиумы Жарлығының негiзiнде Зырян қаласымен бірлесті 1997 жылы Зырян ауданының құрамына Серебрянка ауданы кiрдi

Пайдалы қазбалар

Зырян кен ауданы Рудный Алтайдың тау-кен аудандарының негiзгi және көнелерiнiң бiрi, Лениногорск-Зырян тәуелдi аймақтың солтүстiк-шығыс жағында, Ревнюшенск горстантиклинальмен аймақтық түйiседi Ауданда жүз елуден астам полиметалдық, колчедандық-полиметалдық, мыс-колчедандық орындар, кенкөрiнiстерi мен минералдау нүктелерi белгiлi Қорғаныс, мырыш, мыс, алтын, күмiс және басқа да құнды құрамдас бөлiктерi бар кен орындарымен ғана бай емес, аудан табиғи құрылыс материалдарымен, құм-iрi құм қоспасымен, құрылыс құмдарымен, кiрпiш саздақтарымен де бай

Кәсіпорындар

Ауданда 43 мемлекетік кәсіпорын, 28 акционерлік қоғам, 260 серіктестік, 34 өндірістік кооператив, тб 200-ге жуық әр түрлі меншіктегі шаруашылық нысандары тіркелген Өнеркәсiп өңiр экономикасының негiзi болып табылады Пайдалы қазбалардың барлығы өнеркәсiптiң салалық бағытын белгiлейдi Базалық сала - тау-кен өндiру саласы Осы саланың бас кәсiпорны - "Қазмырыш" ААҚ Зырян тау-кен байыту кешенi Зырян қаласында орналасқан Ауданда цемент өндiру бойынша Қазақстанның iрi кәсiпорны жұмыс iстейдi "Бухтарминская цементная компания" ААҚ Октябрьск кентi Жеңiл өнеркәсiптi "Зыряновская швейная фабрика" ЖШС, "Рассвет" ЖШС, "Универсал Вектор" ЖШС ұсынады Тiгiн бұйымдары, арнаулы киiм, әйелдер және балалар ассортиментi бұйымдары осы кәсiпорындардың өнiмi болып табылады "СЗНП" ЖАҚ бума-сүзгiш материал, кәсiпорындар мен халыққа арналған демалу органдарын қорғау құралдары, ассортименте пластмастан жасалған бұйымдар өндiрiледi
Электр энергиясының өндiрiмi Серебрянка қаласының маңында орналасқан "Қазмырыш" ААҚ Бұқтырма Гидроэнергетикалық кешенiнде өндiрiледi Кешенмен бiр жылда сағатына 2,5 млрд квТ астам өндiрiледi
Аудан ауыл шаруашылық өнiмдерiн өндiру саласында, оның iшiнде басқа өңiрлермен салыстырғанда, өнiмдiлiгi едәуiр жоғары дәндi дақылдарымен негiзгiлердiң бiрi болып саналады Ауыл шаруашылық мекендердiң, табиғи жағдайларының барлығы ауыл шаруашылық дақылдарының кең спектрiн, оның экономикалық жоспарында дәндi, майлыларды артық көретiнi, өсiруге мүмкiндiк бередi Жетекшi сала-өсiмдiк шаруашылығы өндiрiс құрылымында 66%
Ауданда мал мен құстың дәстүрлi түрлерiнен басқа "Марал-сервис" ЖШС марал өсiрумен шұғылданады Тамақ және шi өнеркәсiпте ауыл шаруашылық өнiмдерiн жөнiндегi шағын, орта бизнес кәсiпорындары және жеке кәсiпкерлер басым Кәсiпорындардың өз қаражаттары және халықтың қаржысы құрылысқа қаржы салымының негiзгi көзi болып қалды Негiзiнде аудан бюджетiнен әлеуметтiк сала объектiлерi мен жолдардың күрделi жөндеуi қаржыландырылады

Мекемелер

Емдеу-профилактикалық мекемелер жүйесi 13 емхана-поликлиникалық ұйымдарды, оның iшiнде 12 мемлекеттiк отбасылық дәрiгерлiк емханаларды, оның 7 селолық, енгiзедi Бұдан басқа 9 ауруханалық ұйымдар оның 7 мемлекеттiк, оның iшiнде 1 селолық, 6 фельдшерлiк-акушерлiк пунктер және 31 фельдшерлiк пункт
Аудан аумағында 12 мәдениет үйi және клубтар, оның 11 мемлекеттiк, 24 мемлекеттiк кiтапхана, бұдан басқа соқырлар мен саңырауларға арналған 2 мамандырылған кiтапхана 50-жылдары салынған "Горняк" МҮ сәулет ескерткiштерiне жатады123 спорт құрылысы, 3 балалар- жастар спорт мектебi жұмыс iстейдi
Негiзгi республикалық және облыстық өкiмет құрылымы - құқық қорғау және фискальдық органдары ұсынылған "Қазақстанның халық банкi" ААҚ, "Наурыз Банк Қазақстан" ААҚ филиалдары, "Валют-Транзит Банкi" ААҚ, "Тұран Әлем банкi" ААҚ, "Центркредит банкi" ААҚ, "Алматы Сауда-Қаржы банкi" ААҚ , "Альянс Банкi" ААҚ филиалдарының бөлiмдерi, сақтандыру компаниялары жұмыс iстейдi

Дереккөздер

  1. ↑ Зырян ауданы Шығыс Қазақстан облыстық Мемлекеттік мұрағаты және филиалдары Тексерілді, 4 мамыр 2016
  2. ↑ Зырян әкімі | Биография Зырян ауданы әкімінің ресми сайты Тексерілді, 4 мамыр 2016
  3. a b 2015 жылғы ҚР этностары бойынша халық саны ҚР Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті Тексерілді, 4 мамыр 2016

Сыртқы сілтемелер

  • ШҚО-ның мемл мұрағат филиалдары Зырян филиалы


Алтай ауданы — Уикипедия Туралы Ақпарат

Алтай ауданы — Уикипедия


  • user icon

    Алтай ауданы — Уикипедия beatiful post thanks!

    29.10.2014


Алтай ауданы — Уикипедия
Алтай ауданы — Уикипедия
Алтай ауданы — Уикипедия Сіз қарап жатырсыз субъектісі
Алтай ауданы — Уикипедия бұл, Алтай ауданы — Уикипедия кім, Алтай ауданы — Уикипедия сипаттамасы

There are excerpts from wikipedia on this article and video

Кездейсоқ Мақалалар

Қапшағай бөгені (Оңтүстік Қазақстан облысы) — Уикипедия

Қапшағай бөгені (Оңтүстік Қазақстан облысы) — Уикипедия

Қапшағай бөгені 43°46′43″ с е 69°31′42″ ш б / 4377861° с е 69...
Аттинг

Аттинг

Аттинг (нем. Atting) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалите...
Қосшағыл ауылдық округі

Қосшағыл ауылдық округі

Қосшағыл ауылдық округі — Атырау облысы, Жылыой ауданындағы әкімшілік бірлік. Құрамына Қосшағыл, Қар...
Лаимберды

Лаимберды

Лаимберды — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы[1] жер аумақтарынан ағып өтеді...