Mon .19 Sep 2019
RU | UK | KK | BE | EN |

Hacı Bektaş-ı Veli

hacı bektaş ı veli nin hayatı, hacı bektaş-ı veli
Hacı Bektâş-ı Velî (Farsça:حاجی بکتاش والی Hācī Bektāş-ı Vālī; d. 1209 - ö. 1271), Horasan Nişabur doğumludur. Asıl adı Seyid Muhammed bin Seyyid İbrahim Ata olan şair ve mutasavvıf'dır

Konu başlıkları

  • 1 Hayatı ve kişiliği
    • 1.1 Hacı Bektâş-ı Veli'nin kimliği
    • 1.2 Hacı Bektâş’ın yaşadığı devir ve şahsiyeti
  • 2 Ahi Evran ve Hacı Bektâş
  • 3 Hacı Bektâş’ın yaşadığı devirde Anadolu’da faaliyet gösteren Bâtınîler
  • 4 Osmanlı Ordusu ve Hacı Bektâş-ı Velî
  • 5 Eserleri
  • 6 Ayrıca bakınız
  • 7 Kaynakça
  • 8 Dış bağlantılar

Hayatı ve kişiliği

Ana maddeler:Yesevîlik ve Âhiler

Horasan Melametîliğinin önde gelen temsilcilerinden Yusuf Hemedani'nin öğrencisi Hoca Ahmed Yesevi tarafından kurulmuş olan Yesevîlik tarikâtının Anadolu'daki en fa'al uygulayıcısı konumunda 13. yüzyıl Anadolu'sunun İslâmlaşma sürecine önemli katkılarda bulunarak adını “Horasan Erenleri” olarak anılan şahsiyetler arasına yazdıran, 16. yüzyılda ise Balım Sultan önderliğinde 14. ile 15. yüzyıl Azerbaycan ve Anadolu'sunda yaygınlaşmış olan Hurûfîlik akımının etkisi altında kalınmak suretiyle ibahilik, teslis (üçleme), tenasüh, ve hülul anlayışlarını da bünyesine alarak kurumsallaşan Bektaşîlik tarikâtının isim babası, Kalenderî / Haydarî şeyhi, büyük Türk mutasavvıfı.

Lokman Parende'den ilk eğitimi almış ve Hoca Ahmed Yesevî (1103-1165)'nin öğretlerini takip etmişti. Ondan dolayı Yesevi'nin halifesi olarak kabul edilmektedir. Anadolu'ya geldikten sonra kısa zamanda tanınarak kıymetli talebeler yetiştirdi. Hacı Bektâş-ı Velî kendisinin de bağlı olduğu "Ahilik Teşkilâtı" ile, Osmanlı Devleti'nin kuruluş devrinde Anadolu'da sosyal yapının gelişmesinde önemli katkılarda bulunmuştur.

Hayatının büyük bir kısmını Sulucakarahöyük’te (Hacıbektaş) geçiren Hacı Bektâş-ı Veli, ömrünü de burada tamamlamıştır. Mezarı, Nevşehir iline bağlı Hacıbektaş ilçesinde bulunmaktadır.

Hacı Bektâş-ı Veli'nin kimliği

Ana maddeler:Hoca Ahmed Yesevî, Seyyid Ebû'l Vefâ Tâcû'l-Ârifîn, Ebû'l-Bekâ Baba İlyâs, Kutb'ûd-Dîn Haydar, ve Baba İshâk Kefersudî

Meşhur Velâyet-Nâme onu Şiîliğin unvan mezhebini taşıyan Câ’fer-i Sâdık’tan Beyazid Bistâmî’nin getirdiği hırkayı giymiş olan “Lokman Perende” vasıtasıyla Hoca Ahmed Yesevî’ye bağlar. Velâyet-Nâme üzerinde uzmanlaşmış yazarların nakletiklerine göre Hacı Bektâş’ın tarikât silsilesi önce Kutb’ûd-Dîn Haydar’a, ondan da Lokman Serahsî’ye, ve oradan da Şücâ’ed-Dîn Ebû’l Bekâ Baba İlyas el-Horasanî vasıtasıyla Hoca Ahmed Yesevî’ye bağlanmaktadır. Âşık Paşa tarihinde ise “Hacı Bektâş” Horasan’dan “Menteş” adındaki kardeşiyle beraber Sivas’a gelerek Baba İlyas Horasanî’ye mürid oldular. Bu intisaptan sonra Hacı Bektâş önce Kayseri’ye oradan da Kırşehri’ne geldi, sonra da Karacahöyüğe yerleşti. Buna göre Hoca Ahmed Yesevî müridlerinden olduğuna dâir rivayetin doğru olmadığı anlaşılıyor.

Hacı Bektâş’ın yaşadığı devir ve şahsiyeti

Tezkire-i Eflâkî’ye göre “Hacı Bektâş” Rûm’da “Baba Resûl” derler bir Erin halifesiydi. Bektâş o yüzyılda mesnevîleri ve gazelleriyle bütün tasavvuf âleminde saygıyla anılan Mevlânâ Celâl’ed-Dîn-i Rûmî’ye bazı sualler sormak için müridi Baba İshâk Kefersudî’yi Konya’ya gönderdi. Şeyh İshâk Konya’da Mevlânâ’nın yanına vardığında onu zikr’üs-semâ’yla meşgul buldu. Mevlânâ ise keşf ve kerâmet yoluyla sorulara önceden vâkıf olduğundan daha Şeyh İshâk’ın sorularını sormasına fırsat tanımadan bir dörtlük şeklinde başka sorular yöneltmek suretiyle yanıt verdi. Şeyh İshâk kendisini, sualin ve mısraların zamirinde yatan amacın yanıtını almış addetmek suretiyle geri dönerek keyfiyeti Hacı Bektâş’a nakletti. Sultan Âlâ’ed-Dîn Key-Kûbâd-ı Evvel’ın oğlu Gıyas’ed-Dîn Key-Hüsrev-i Sâni devrinde yaşadığı anlaşılan Hacı Bektâş’ın Anadolu’da nüfuz sâhibi Şiî dâîlerden birisi olduğu anlaşılmaktadır. Selçuklu Sultanları arasındaysa Süleyman’dan başka Şiî olan bilinmemektedir. Bir başka rivayete göre ise bu “Şiîlik Hareketleri” Hacı Bektâş’ın şahsiyetinde değil de ona tâbi olanlara mahsustu. Şekayık’a göre Hacı Bektâş’ın Şeyh İshâk gibi diğer müridleri arasında da “Melâhide-i Bâtıniyye” i’tikadını paylaşan pek çok dervişler mevcuttu.

Ayrıca bakınız:Alevî-Bâtınîlik tarihi, Dede Karkğın, Anadolu Selçukluları devrinde Alevîler, Babâîlik ile Alevî-Bâtınîlik Tarihi Dönemleri

Ahi Evran ve Hacı Bektâş

Ayrıca bakınız:Ahi Evran ile Âhiler

Âhiler’in reisi olan ve Kırşehir’de yaşayan Ahi Evran’nın Hacı Bektâş Veli ile de dostlukları vardı. Sivas’taki Âhiler çok geniş bir teşkilâta sahip oldukları gibi Babâîler ile de sıkı münasebetlerde bulunuyorlardı. Bayburt’taki Âhiler’in başkanlığına ise “Âhi Emîr Ahmed Bayburdî” getirilmişti. Velâyet-nâme-i Hacı Bektâş-ı Velî adlı eser Hacı Bektâş-ı Velî'nin sık sık Kırşehir'e ziyaretlerini ve Ahi Evran'la yaptığı sohbetlerini anlatmaktadır.


Ayrıca bakınız:Velâyet-nâme-i Hacı Bektâş-ı Velî, Bektâşîlik, Abdal Musa, Balım Sultan ile Kaygusuz Abdal

Hacı Bektâş Horasan’dan Anadolu’ya göç ettikten sonra Suluca Karahüyük’te otuz altı sene “Horasan Melametîliği kökenli On İki İmamcı Tasavvufî–Bâtınî İslâm” i’tikadını neşriyât ile meşgul oldu ve bu süre zarfında aralarında Cemâl Seyyid, Sarı İsmâil, Kolu açık Hâcim Sultan, Baba Resul, Birap Sultan, Recep Seyyid Sarı Kadı, Ali Baba, Burak Baba, Yahya Paşa, Sultan Bahâ’ed-Dîn, Atlaspuş, ve Dost Hüda Hazreti Sâmet gibi meşhurların da bulunduğu tam otuz altı bin halife yetiştirdi. Ölümünün yaklaştığını hisseder hissetmez herbirini bir memlekete yolladı. Bunların bazılarının hâllerini Velâyet-Nâme anlatmaktadır.

Hacı Bektâş’ın Horasan Melametîliği kökenli Bâtınîliğin Anadolu’daki neşri fa’aliyetleri tartışmasız hâyrete şâyan olmakla beraber bu meyândaki teşkilatlanmanın ana merkezinde Şücâ’ed-Dîn Ebû’l Bekâ Baba İlyas el-Horasanî bulunmaktaydı. Eflâkî’nin Baba Resul’ü Hacı Bektâş’ın şeyhi olarak göstermesine karşın Velâyet-Nâme tersini iddia etmektedir. Burak Baba’nın da Tokatlı olduğuna dair söylenti ile Hoylu olduğuna dâir ihtilâf da aynen buna benzemektedir. Velâyet-Nâme’nin nakilleri, Milâdî 1271 tarininde vefât ettiği bilinen Hacı Bektâş’ı Orhan Gazi devrinde sağ olarak göstermek gibi daha birçok yönden tenkit edilmeye açık kalan çelişkileri ihtivâ etmektedir.

Hacı Bektâş’ın yaşadığı devirde Anadolu’da faaliyet gösteren Bâtınîler

Anadolu’da Alevî, Bektâşî, Kızılbaş, Dazalak, Hurûfî, Rum abdalları, Kalenderîler, Melâmiye, Haydariye, Câmiye, Şemsiye, Edhemiye gibi Bâtınî kolları birbirleri ardından ortaya çıktıkları gibi bütün bu çeşitli yolların dinî hükümlerdeki ihtilâflarına rağmen kendi aralarında “Bâtınîlik” konusunda ortak bir zeminde birleşmekteydiler. Taşıdıkları Bâtınî akideler ise hep Mısır Fâtımî dâîleri ile Suriye Bâtınilerinin telkinlerini ihtiva etmekteydi.

Ayrıca bakınız:Kalenderîlik, Hurûfîlik, Bektâşîlik, Nusayrîlik ile Haşhaşilik

Osmanlı Ordusu ve Hacı Bektâş-ı Velî

Ana madde:Osmanlı Ordusu

Allah • Peygamber Muhammed
Hâkk-Muhammed-Ali • Muhammed-Ali
Kur'an-ı Kerîm • İslâm Peygamberleri
Nefesler • Dört Kapı Kırk Makam
Şeriat • Tarikat • Hakikat • Marifet
Tâkıyye • Tevella • Teberra • Nûr
Vahdet-i Vücud • Keşf • Nefis • İhsan

On İki İmam

1. Ali • 2. Hasan • 3. Hüseyin
4. Zeynel Abidin • 5. Muhammed el-Bakır
6. Cafer-i Sadık • 7. Musa el-Kâzım
8. Ali er-Rıza • 9. Muhammed el-Cevâd
10. Ali el-Nakî • 11. Hasan el-Askeri
12. Muhammed Mehdi

Alevîlikte Önderler

Hatice • Fatıma Zehra • Ali
Hasan bin Ali • Hüseyin bin Ali
Ehli Beyt • 14 Masum-u Pak
Yediler • 17 Kemerbest • Kırklar

Alevîlikte etkin kişiler

Hızır • Veysel Karani • Salmân-ı Fârisî
Câbir bin Hayyan • Z'ûl-Nûn el-Mısrî
Ebâ Yezîd-i Bistâmî • El-Hallac • Ebu'l Vefâ
Ebû’l Hasan Kharakânî • Yusuf Hemedani
Muin’ed-Dîn Nâsır-ı Hüsrev
Abdülkâdir Geylânî • Ahmed Yesevî
Ahmed Er Rufai • Kutb'ûd-Dîn Haydar
İbn Arabi • Ahi Evran • Hacı Bektaş-ı Veli
Mevlâna Celâleddîn • Hacı Bayram-ı Veli
Sadreddin Konevî • Tac'ed-Dîn Zahid Gilani
Baba İlyas • Sarı Saltuk Baba • Barak Baba
Taptuk Emre • Yunus Emre • Âşık Paşa
Safiyüddin İshak • Karaca Ahmet
Sadreddin Musa • Abdal Musa • Nesîmî
Şah Ni'metullah Velî (Nûr'ed-Dîn Kirmanî)
Şeyh Cüneyt • Şeyh Haydar • Hatai
Kaygusuz Abdal • Balım Sultan • Gül Baba
Pir Sultan Abdal • Fuzûlî • Kul Himmet
Virani • Yedi Ulu Ozan • Nurbakşî • Galibî

Alevî tarih

Emevîler • Ebû Müslim El-Horasanî
Babek Ayaklanması • Babek Hürremi
Abbâsîler • Alavîler • Fatımîler • İlhanlılar
Baba İshak ayaklanması • Baba İshak
Şeyh Bedreddin • Börklüce Mustafa
Osmanlı İmparatorluğu'nda Alevi zulmü
Şah Kulu Baba Tekeli isyanı • Şah Kulu
Çaldıran Savaşı • Yavuz Sultan Selim
Celâlî ayaklanmaları • Baba Zünnun İsyanı
Kalender Çelebi İsyanı • Kalender Çelebi
Abaza Mehmed Paşa • Kuyucu Murat Paşa
Safev’îyye • Safevîler • Avşarlar • Kaçarlar
Bektâş’îyye • Vaka-i Hayriye • II. Mahmud
1830 Yezidi İsyanı • Dersim ayaklanmaları
Nuri Dersimi • Koçgiri İsyanı • Seyit Rıza
Dersim katliamı • Maraş katliamı
Çorum katliamı • Sivas katliamı

Alevî ibâdet

Cem • Cemevi • Semah • Cuma Namazı
Dua • Oruç • Zekât • Kurban • Adak • Mevlit
Keramet • Ziyaret • Musâhip • Düşkünlük

Alevî dinî günler

Mevlut Kandili • Regaip Kandili
Miraç Kandili • Berat Kandili
Kadir Gecesi • Şeker Bayramı
Kurban Bayramı • Aşure Günü • Nevruz
Hıdırellez • Hızır Orucu • Muharrem orucu
26-28 Ramazan / Kadir orucu
Masum-u Pak Orucu • Gadir Hum Bayramı
Hacı Bektaş-ı Veli Anma Törenleri
Abdal Musa Anma Törenleri

Alevî tarikâtTASAVVUFÎ ALEVÎ TARİKAT KÖKENLERİ
  • A) İslâmî-Sufi/Tasavvufî Kökenliler
    • 1) Alavîler
      • Horasan Melametîliği
        • Kalenderîlik
          • Haydarîlik
        • Nakşibendiye
          • Mevlevîlik
        • Yesevilik
          • Bektâşîlik
            • Ahilik
    • 2) Kadiriye
      • Nimetullahîlik
        • Nurbakşîlik
      • Rufailik
        • Galibilik
    • 3) Zahidiyye
      • Halvetiyye
        • Bayramiyye
          • Halvetiye
      • Safeviyye
        • Kızılbaşlar
          • Çepniler
          • Tahtacılar
  • B) Hürremîyye (Kızıl-Giyinenler)
    • 1) Celâlîyye
    • 2) Vefâîyye
      • Babailer
        • Baba İlyasçılar
        • Baba İshakçılar
        • Barak Babacılar
          • Hurûfîyye (Dîn)
            • Dedebabalık
              • Ali’îyye
              • Harabat’îyye
            • Nûktâvîlik
  • C) Nusayrîyye (Arap Aleviliği) (Din)
    • 1) Haydariyye
    • 2) Şemsiyye / Şimaliyye
    • 3) Kameriyye / Kilaziyye
    • 4) Gaybiyye
  • D) Yazdânizm (Kürt Alevîliği)
    • 1) Yâresân (Yarsanizm)
    • 2) Yezidi (Ezidilik) (Dîn)
    • 3) Çınarcılık (Işık Alevîliği) (Dîn)
Hizipler ve İ'tikadî mezhepler

Sünnîlik • Şiîlik • Haricîlik • Bâtınîlik

Diğer etkileşim grupları

Melâmîlik • Kalenderîlik • Yesevîlik
Rufailik • Haydarîlik • Kadirilik
Mevlevîlik • Halvetiyye • Ekberilik
Bayramiye • Celvetilik • Hurûf’îyye
Bektâşîlik • Âhiler • Nimetullahîlik
Çepniler • Tahtacılar • Galibilik • Nurbakşîlik
Vefâîlik • Bâbâîlik • İsmailîlik • Nizarîlik
Safeviyye • Kızılbaş • Celâl’îyye
Bâtınîlik • Dedebabalık • Ali’î • Harabat’î
Nusayr’îyye • Dûrz’îyye • Bâbîlik • Bahâîlik
Kürt Alevîleri • Yâresânîlik • Êzîdîlik
Yezdânizm • Ghulat-i Şîʿa ve Kürt Alevîliği
Zerdüşt • Mazdaizm • Zurvanizm • Kabbala
Mazdekçilik • Işıkçılık • Luvî mitolojisi
Mani dini • Sâbiîlik • Gnostisizm
Şaman • Şamanizm • Türk mitolojisi
Tengricilik • Panenteizm • Nebatiler


    Osmanlı Sultanları ile halk tarafından da sevildi ve hürmet gördü. Osmanlı Ordusunda yeniçeriler Bektaşîlik kurallarına göre yetiştirilirdi. Bu nedenle Yeniçerilere tarihte Hacı Bektâş-ı Velî çocukları da denirdi. Ocağın banisi Hacı Bektâş-ı Velî olarak kabul edilirdi. Seferlere giderken yanlarında daimâ Bektaşî dede ve babaları eşlik ederlerdi. Bugün Balkanların her köşesine Bektaşîliği yeniçeriler taşımıştır.Bu Hacı Bektâş-ı Velî'nin sohbetlerini takip ederek onun tarikâtına bağlananlara ise "Bektaşî" adı verildi.

    Eserleri

    • Velâyet-nâme-i Hacı Bektâş-ı Velî
    • Makalat - (Arapça)
    • Kitâbu'l-Fevâid
    • Şerh-i Besmele
    • Şathiyye
    • Makâlât-ı Gaybiyye ve Kelimât-ı Ayniyye

    Ayrıca bakınız

    • Âhiler
    • Alevîlik
    • Bâbâîlik
    • Bektaşîlik
    • Vefâîlik
    • Yesevîlik

    Kaynakça

    1. ^ Fuad Köprülü, Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar, Sayfa 75. (Kutb’ûd-Dîn Haydar’ın vefât tarihinin M. 1222, Hacı Bektâş’ın ise doğum tarininin M. 1209 olduğu göz önüne alınacak olunursa Kutb’ûd-Dîn Haydar’ın vefâtında Hacı Bektâş henüz on üç yaşındaydı. Daha evvel müridi olması halinde bu rivâyetin mümkün aksi takdirde ise zayıf olduğu aşikârdır.)
    2. ^ İbn-i Hallikân Kenârî, Şekayık.
    3. ^ Balcıoğlu, Tahir Harimi, Mezhep cereyanları – Hacı Bektâş 36 bin halife yetiştirdi, Sayfa 184, Ahmed Said tab’ı, Hilmi Ziya neşriyâtı, 1940.

    Dış bağlantılar

    Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

       

    Commons'ta Hacı Bektaş-ı Veli ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

       

    Vikisöz'de Hacı Bektaş-ı Veli ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.

    • Gazi Üniversitesi Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Merkezi
    • Haci Bektas Veli'nin Hayati ve Eserleri
    • " Hacı Bektaş Veli Anadolu Kültür Vakfı

    hacı bektaş ı veli nin hayatı, hacı bektaş-ı veli


    Hacı Bektaş-ı Veli Hakkında Bilgi

    Hacı Bektaş-ı Veli


    • user icon

      Hacı Bektaş-ı Veli beatiful post thanks!

      29.10.2014


    Hacı Bektaş-ı Veli
    Hacı Bektaş-ı Veli
    Hacı Bektaş-ı Veli konusunu görüntülemektesiniz.
    Hacı Bektaş-ı Veli nedir, Hacı Bektaş-ı Veli kimdir, Hacı Bektaş-ı Veli açıklaması

    There are excerpts from wikipedia on this article and video

    Rastgele Yazılar

    Makoto Okubo

    Makoto Okubo

    Makoto Okubo d 3 Mart 1975 eski bir Japon futbol oyuncusudur İstatistikleri Kulüp performansı Lig ...
    Kuzey Kutbu

    Kuzey Kutbu

    Kuzey Kutbu Dünya'nın ekseninin üst kısmında, (kuzey)de kalan noktayı tanımlar. Güney Kutbu Antarkti...
    Bojan Markovski

    Bojan Markovski

    Bojan Markovski (d. 8 Ağustos 1983), Makedon futbolcu. Kıbrıs 1.Lig takımlarından Apollon Limassol'd...
    Sai Mustafa Çelebi

    Sai Mustafa Çelebi

    Osmanlı şair, nakkaş (ressam) ve biyografi yazarı. (d.?-ö.1595, İstanbul) Çocukluk arkadaşı Mimar Si...

    Rastgele Yazılar (searchxengine.com)

    Vspolny şeridi

    Vspolny şeridi

    RusyaŞehirMoskovaSemtMerkez BölgeSemtPresnenskyUzunluk - 0.4 kmEn yakın metro istasy
    Tabula rasa

    Tabula rasa

    Tabula rasa (En. "Temiz tahta"), ayrı bir insan bireyin doğuştan ya da gömülü zihinsel içe
    Office kargaşa

    Office kargaşa

    “Office Mayhem” İngiliz Ofisi İsyanı - Lina Odinga'nın başrolleri Brenton Twaytes, J
    Romanet

    Romanet

    Romanetler - soyadı Ünlü taşıyıcılar:Romanetler, Christina Nikolaevna 1987 doğumlu - Rus tiyatro ve