Дысідэнт


Дысідэнт іншадумца, лац: dissidens — нязгодны — чалавек, які адстойвае погляды, што радыкальна разыходзяцца з агульнапрынятымі Часта гэты канфлікт асабістых перакананняў з паноўнай дактрынай прыводзіць да ганенняў, пераследу і рэпрэсій з боку афіцыйных уладаў

Змест

  • 1 Гісторыя тэрміна
    • 11 У рэлігійным значэнні
    • 12 У палітычным значэнні
      • 121 У СССР і Усходняй Еўропе
      • 122 У БССР
      • 123 У сучаснай Беларусі
  • 2 Зноскі
  • 3 Літаратура
  • 4 Спасылкі

Гісторыя тэрмінаправіць | правіць зыходнік

У рэлігійным значэнніправіць | правіць зыходнік

У Англіі XVI—XVII стагоддзяў тэрмін «дысідэнты» ці «дысентэры» англ: dissenters прымяняўся да членаў пратэстанцкіх груп, якія супрацьстаялі афіцыйнай Англіканскай царкве — пурытанам, квакерам і да т п Таксама яны называліся нонканфармістамі

У Рэчы Паспалітай пасля пачатку Рэфармацыі дысідэнтамі сталі называць спачатку паслядоўнікаў усіх хрысціянскіх вераспавяданняў — так, вялікі каронны маршалак Фірлей прапаноўваў усталяваць мір паміж тымі, хто розніцца ў рэлігіі pax inter dissidentes de religione, што і было ажыццёўлена на канвакацыйным сейме 1573 г у акце Варшаўскай канферэнцыі1

Пазней слова «дысідэнты» стала азначаць толькі некаталікоў Пасля Берасцейскай уніі 1596 года праваслаўных, якія не прынялі яе, сталі называць «дызунітамі» dyzunity, і назва «дысідэнты» засталася толькі за пратэстантамі, хаця па-за межамі Рэчы Паспалітай у прыватнасці, у Масковіі праваслаўных Рэчы Паспалітай працягвалі іменаваць дысідэнтамі Невырашанасць дысідэнцкага пытання была адной з нагод для ўмяшальніцтва Расіі ва ўнутраныя справы Рэчы Паспалітай у XVIII стагоддзі

У палітычным значэнніправіць | правіць зыходнік

У СССР і Усходняй Еўропеправіць | правіць зыходнік

Юлія Вішнеўская, Людміла Аляксеева, Дзіна Камінская і Кранід Любарскі Мюнхен, 1978

У 1960-я гады дысідэнтамі сталі называць прадстаўнікоў апазіцыйнага руху ў СССР і краінах Усходняй Еўропы, які у супрацьлегласць да антыбальшавіцкіх і антыкамуністычных рухаў ранейшага перыяду не спрабаваў змагацца гвалтоўнымі сродкамі супраць дзяржаўнага ладу і марксісцка-ленінскай ідэалогіі, а апеляваў да законаў СССР гл Праваабарончы рух у СССР і афіцыйна абвешчаных каштоўнасцяў23 Тэрмін спачатку стаў прымяняцца на Захадзе, а потым і самі іншадумцы пачалі яго выкарыстоўваць

З таго часу дысідэнтамі часта называюць галоўным чынам людзей, якія супрацьстаяць аўтарытарным рэжымам, хаця гэтае слова сустракаецца і ў больш шырокім кантэксце, напрыклад для пазначэння людзей, якія супрацьстаяць ладу думак, што пануе ў іх групе Дысідэнтамі у адрозненне ад рэвалюцыянераў, як правіла, называюць тых, хто не прымяняе і не заклікае прымяняць гвалтоўныя метады барацьбы Часам слова «дысідэнт» недакладна выкарыстоўваецца ў дачыненні да людзей, якія не выступаюць супраць палітычнага рэжыма непасрэдна, але ставяцца да яго крытычна і свядома ухіляюцца ад любых форм «супрацоўніцтва», у тым ліку ад кар'еры, высокіх пасадаў і да т п; больш трапна такіх людзей называюць «унутранымі эмігрантамі»

Большасць жыхароў СССР не мела інфармацыі пра дзейнасць дысідэнтаў, якіх не друкавалі ў афіцыйных СМІ, і не імкнулася атрымліваць такую інфармацыю Параўнальна нешматлікі самвыдат быў амаль незаўважны на фоне мільённых накладаў афіцыйных выданняў Сярод тых, хто такую інфармацыю меў, стаўленне да дысідэнтаў было розным і не заўжды ўхвальным Якаў Кротаў так апісваў стаўленне часткі прыхаджан Аляксандра Меня да дысідэнтаў:4

«…адмова ад удзелу ў палітычнай апазіцыі ў многіх прыхаджан перарастала ў агрэсіўнае, пыхлівае, пагардлівае стаўленне да „дысідэнтаў“ Пачынаў хадзіць міф пра тое, што яны — бездухоўныя, што апазіцыйнасць вядзе да аслаблення маральных асноваў і да т п»

У БССРправіць | правіць зыходнік

Да найбольш вядомых дысідэнтаў, якія дзейнічалі ў БССР, належаць рабочы Міхась Кукабака, уніяцкі святар Віктар Данілаў, філосаф Алег Бембель, мастак Цфанія Кіпніс ды іншыя Розныя групы дысідэнтаў і асобныя дысідэнты ў БССР заставаліся разрозненымі, рэдка і мала кантактавалі паміжсобку, часта наогул не ведалі пра існаванне іншых груп і асоб Дысідэнты БССР стварылі мала самвыдавецкіх тэкстаў у параўнанні з дысідэнтамі суседніх краін Расіі, Украіны, Літвы, практычна не выпускалі перыядычных выданняў рэдкі вынятак - «Гутаркі» Міколы Ермаловіча Такім чынам, у выпадку БССР можна казаць пра наяўнасць груп дысідэнтаў, але не дысідэнцкага руху

Нягледзячы на разрозненасць і невядомасць шырокай публіцы, дысідэнтаў БССР можна было налічыць дзясяткі, а разам з рэлігійнымі дысідэнтамі пераважна пратэстантамі - сотні Дысідэнты Беларусі не толькі распаўсюджвалі самвыдат як, напрыклад, Навум Нім Некаторыя з іх удзельнічалі ў спробах стварыць у СССР незалежныя прафсаюзы Лідзія Валенда Даволі шмат было актывістаў руху за права выезду з СССР напрыклад, Лідзія Драздова У вялікай ступені гэты рух быў рухам яўрэяў за права выезду ў Ізраіль Найбольш вядомымі прадстаўнікамі апошняга сталі палкоўнікі Леў Аўсішчар і Яфім Давідовіч ды падпалкоўнік Навум Альшанскі, пазбаўленыя за сваю дзейнасць воінскіх званняў

Сродкі падаўлення дысідэнцкай дзейнасці, якія прымянялі ўлады, былі разнастайнымі: гэта і турэмнае зняволенне Міхась Кукабака, Яўген Бузіннікаў, Навум Нім ды многія іншыя, і карная псіхіятрыя Міхась Кукабака, Іван Мірончык ды іншыя, і так званая "прафілактыка" шырокі комплекс мер ад гутарак з супрацоўнікамі КДБ да шальмавання ў друку, і фізічныя расправы Лявон Баразна

У сучаснай Беларусіправіць | правіць зыходнік

Наконт карэктнасці прымянення тэрміна «дысідэнт» у сучаснай Беларусі існуе рознагалоссе Часам дысідэнтамі называюць сучасных беларускіх палітыкаў, грамадзянскіх актывістаў ці культурных дзеячаў5 6

Зноскі

  1. ↑ Диссиденты // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах 82 т и 4 доп — СПб, 1890—1907
  2. ↑ История советских диссидентов на сайте «Мемориал»
  3. ↑ «Диссидент» из рукописи книги Сергея Ковалёва
  4. ↑ Яков Кротов: «Алик в стране чудес»
  5. ↑ Тарас Тарналицкий «Поколение 90-х хотело жить лучше, а их дети снова требуют свободу»: Интервью с Мишелем Ельчаниновым Белорусский журнал, 14072016
  6. ↑ «Эксперты и политики: принципы совместной игры» Наше мнение, 26112007

Літаратураправіць | правіць зыходнік

  • Диссиденты // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах 82 т и 4 доп — СПб, 1890—1907
  • Пазацэнзурны пэрыядычны друк Беларусі 1971—1990 г Каталёг / Складальнікі: Юрась Лаўрык, Ларыса Андросік — Менск: БГАКЦ, 1998 — 172 с
  • Дэмакратычная апазыцыя Беларусі: 1956-1991 Пэрсанажы і кантэкст / Пад рэд А Дзярновіча — Менск: Архіў Найноўшае Гісторыі, 1999 — 186 с
  • Нонканфармізм у Беларусі: 1953-1985 Даведнік / Пад рэд А Дзярновіча — Мінск: Athenaeum, 2004 — 251 с
  • Гавэл, Вацлаў Сіла бяссільных // Гавэл, Вацлаў Жыццё ў праўдзе Эсэ і прамовы / Пер з чэшскай С Сматрычэнка, Ю Сматрычэнка Вільня: Логвінаў, 2014 С 59-174

Спасылкіправіць | правіць зыходнік

  • Гавел, В Сила бессильных 1978 // Мораль в политике: Хрестоматия / сост И Шаболовская, Л Вихрева — Москва: 2004
  • Выдающиеся диссиденты всего мира
  • Тюрин, И Русская диссидентская поэзия XIX—XX веков
  • Революционеры, диссиденты и демократы: круговорот протеста в России 2007-11-14 / Дмитрий Ефимович Фурман — доктор исторических наук, профессор, главный научный сотрудник Института Европы РАН
  • Новые старые диссиденты России «The Washington Post», США
  • Передача радыёстанцыі «Свабода» расійскай рэдакцыі «Возвращение понятий „диссидентство“ и „застой“ в современной России»


Дысідэнт інфармацыя аб


Дысідэнт
Дысідэнт
Дысідэнт Вы чытаеце гэтую тэму.
Дысідэнт якія, Дысідэнт хто, Дысідэнт апісанне

There are excerpts from wikipedia on this article and video