Даўлет IV Гірэй


Даўле́т IV Гірэ́й (крым. III Devlet Geray, ٣ دولت كراى‎; 1730—1780) — крымскі хан з дынастыі Гірэяў (1769—1770, 1775—1777), сын хана Арслана Гірэя, унук хана Даўлета II Гірэя.

Біяграфія

З 1750 па 1756 года Даўлет Гірэй быў сераскірам Буджацкай арды. У 1767 годзе Даўлет Гірэй быў прызначаны калгой. Заняўшы ў першы раз ханскі прастол у 1769 годзе, Даўлет IV Гірэя прызначыў калгой і нурэдзінам сваіх братоў Шахбаза Гірэя і Мубарэка Гірэя. У 1775 годзе Даўлет IV Гірэй, другасна абраны ханам, прызначыў калгой і нурэдзінам сваіх малодшых братоў Шахбаза Гірэя і Мубарэка Гірэя.

Галоўнай задачай, пастаўленай асманскім султанам перад Даўлетам IV Гірэем у яго першае кіраванне, быў удзел хана ў распачатай нядаўна руска-турэцкай вайне (1768—1774). Даўлет IV Гірэй стаў збіраць войска, але, як апынулася, далёка не ўсё ў Крыме былі зацікаўлены ў поспеху кампаніі. Некаторыя беі вырашылі атрымаць выгаду ў сітуацыі, у якой рускія атрымлівалі верх над асманамі. Гэтыя людзі ўступілі ў тайныя перамовы з Расіяй і фактычна сарвалі мабілізацыю войска. У выніку ханскі ўдзел у вайне апынулася маларэзультатыўным для туркаў і кіраўнік пазбавіўся трона па абвінавачванні ў бяздзейнасці. У 1773 годзе быў пасланы султанам для вызвалення Крыма, занятага Далгарукавым. Праз Каўказ і Керч Даўлет Гірэй увайшоў у Крым і запанаваў там замест Сахіба II Гірэя, якога падтрымлівалі рускія войскі. Патрабаваў ад асманскага султана, каб той скасаваў заключаны з Расіяй дагавор аб незалежнасці Крыма, вярнуў паўвостраў пад сваё вяршэнства і ўзяў Крым пад сваю абарону. Стамбул, асцерагаючыся новай вайны з Пецярбургам, не вырашыўся на гэта.

У 1777 годзе расійскі стаўленік, калга-султан Шахін Гірэй, на чале нагайскіх войскаў і пры садзейнічанні рускай арміі заняў Крым. Да яго схіліліся таксама крымскія беі, сярод якіх ранейшы хан Даўлет IV Гірэй быў непапулярны з-за свайго намеру пакараць іх за падтрымку Сахіба II Гірэя. Пакінуў Крым і пасяліўся ў горадзе Візэ, дзе пасля і памёр.

Літаратура

  • О. Гайворонский «Созвездие Гераев»
  • Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)


Даўлет IV Гірэй інфармацыя аб

Даўлет IV Гірэй

Даўлет IV Гірэй
Даўлет IV Гірэй

Даўлет IV Гірэй аб відэа


Даўлет IV Гірэй Вы чытаеце гэтую тэму.
Даўлет IV Гірэй якія, Даўлет IV Гірэй хто, Даўлет IV Гірэй апісанне

There are excerpts from wikipedia on this article and video