Zahiri mezhebi

Zahiri mezhebi



İslâm
Hûkuk-Fıkh

Kavramları

Fıkıh • Şeriat • Re'y
İçtihad • Fetva

Efâl-i mükellefin:

Farz • Vâcip • Sünnet
Mendub • Mübah (Helâl)
Mekruh • Müfsid • Harâm

Hukuk Kaynakları

Aslî deliller:

Kur'an • Sünnet
İcma • Kıyas

Fer'î deliller:

Mesâlih-i mürsele • İstihsân • İstishâb • Zerâyi
Örf-Âdet-Teâmül • Sahâbî kavli
Geçmiş Şeriatlar

Günümüzde fıkhî mezhepler Sünnîler'in dört fıkhî mezhebi:
  • Hanefî (İmâm-ı Â’zam Ebû Hanîfe)
  • Malikî (Mâlik bin Enes)
  • Şafi (İmam Şâfiî)
  • Hanbelî (Ahmed bin Hanbel)
Diğer Sünnî fıkıh mezhepleri:
  • Zâhirî (Davûd el-Isbehânî ve İbn Hazm)
  • Selefî (Takiy’ûd-Dîn İbn-i Teymiyye)
Şiîliğin İmamiye fıkhından üç mezhep:
  • Zeyd’îyye (Zeyd bin Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn)
  • İsmâ‘îl’îyye/Yedicilik (Nizârî ve Mustâ‘lî)
  • İsnâ‘aşer’îyye/Onikicilik (Câferî ve Alevî)
Haricîler:
  • İbadiyye
Siyâsî ve Fıkhî mezhepler İslâm'da Siyâsî ekôller ve fıkhî mezhepler
  • Şîʿa-i Muhlîsîn: Sünnîler ve Zeydîler
    • Şîʿa-i Ulâ (Ehl-i Sünnet vel Cemaat)
      • Hanefîlik
      • Malikîlik
      • Şafiîlik
        • Zâhîrîler
          • İmâm Dâvud-u Zâhîrî
          • Ebû Muhammed İbn Hazm
      • Hanbelîlik
        • Selef-i Sâlihîn
          • Takiy’ûd-Dîn İbn-i Teymiyye
            • Ghulat Selef’îyyûn
              • Vehhabilik
    • Zeydîlik
      • Betr’îyye/Sâlih’îyye
      • Cerîr’îyye/Süleyman’îyye
      • Yemen Zeydîleri
        • Kâsım’îyye
        • Hadâv’îyye
        • Muhteria
        • Mutarrif’îyye
      • Alavîler
        • Nâsır’îyye
        • Kâsım’îyye
      • Ghulat Zeyd’îyye
        • Cârûd’îyye
        • Nâim’îyye
        • Ya'kûb’îyye
  • Haricîlik
    • Ezarikâ
    • Sufr’îyye
    • Necedât
    • Acâride
    • İbâz’îyye
    • Ghulat Haricîler
      • Yezîd’îyye
      • Meymûn’îyye
  • Ghulat-i Şîʿa
    • Sebe’îyye (ʿAbd Allâh İbn-i Sebe)
    • Hattâb’îyye (Ebû’l-Hattâb el-Esedî)
      • Bezîg’îyye
      • Hattâb’îyyet-ûl Mutlâka
    • Keysân’îyye
      • Muhtâr’îyye/Keysân’îyyet-ûl-Hullas
      • Hâşim’îyye
        • Harb’îyye
        • Muâv’îyye/Cennâh’îyye
          • Hâris’îyye
        • Beyân’îyye
      • Râvend’îyye
        • Rizâm’îyye
          • Bû’ Müslim’îyye
            • Sinbâd’îyye
            • Berkûk’îyye
            • Havâl’îyye
          • Muhammira
            • Mukannaʿîyye
            • Hûrremdîn’îyye
              • Bâbek’îyye
              • Mazyâr’îyye
              • Kızılbaşlar
            • Kûl’îyye
          • İshâk et-Türk’îyye
        • Riyâh’îyye
      • Kebr’îyye
  • Şîʿa-i Bâtın’îyye (İbn-i Meymûn)
    • Hallâc’îyye
    • Hulûl’îyye
    • Alevîler (Tasavvufî-Bâtınîler)
    • Hulmân’îyye
    • Karmatîler
      • Ebû Saʿid’îyye
      • Cennâb’îyye
    • Ghulat Bâtıniyye (Bâtınîler)
      • Keyyâl’îyye
      • Hâkim’îyye (Dürzîler)
      • Sabbah’îyye (Elemûtlar)
  • Şîʿa: İsmâ‘îl’îyye ve İsnâ‘aşer’îyye
    • İmamiye-i Seb’îyye (İsmâilîlik)/Yedicilik
      • El-İsmâʿîliyyet’ûl-Hâlisa (Yediciler)
      • Mustâlîlik
        • Hâfız’îyye
        • Tâyyîb’îyye (Et-Tâyyîb)
          • Davudî İsmailîlik
            • Süleymanî İsmâilîlik
            • Alavî Buhra
            • Kutbî Buhra
      • Nizârîler (Nizâr’îyye)
    • İmâmiye-i İsnâ‘aşer’îyye/Onikicilik
      • Câferîlik
        • Ahbâr’îyye
        • Usûl’îyye
      • Alevîlik
    • Ghulat İmamiyye
      • Mûgır’îyye
      • Mansûr’îyye
      • Azâkıra
      • Albâ’îyeyye (Ulyâ’îyye)
      • Zemm’îyye
      • Ayn’îyye
      • Mim’îyye
      • Sîn’îyye
      • Muhammise
      • Şûray’îyye
      • Gurâb’îyye
      • Zübâb’îyye
      • Nusayr’îyye
  • Şemânîlik’den İslâmiyet’e bağlananlar
    • Babâîlik
      • Vefâ’îyye
      • Kızılbaşlar
        • Çepniler
        • Tahtacılar
      • Baba Rasûl (İlyâs’îyye)
        • Sarı Saltık Baba (Saltuk’îyye)
        • Behlül Baba
        • Aybek Baba
          • İshâk Baba (İshâk’îyye)
          • Burak Baba (Burak’îyyûn)
        • Lokman Baba (Yesevîlik)
          • Haydar Baba (Haydarîlik)
            • Hacı Bektâş (Bektâşîlik)
              • Balım Sultan (Dedebabalık)
                • Demir Baba (Âli’îyye)
                • Harabâti Baba (Harabât’îyye)
  • İslâmiyet’ten çıkan Dinler
    • Haşhaşilik
    • Ali İlâhîlik
    • Nusayrîlik
    • Dürzîlik
    • Hurûfîlik
      • Nûktâvîlik (Noktacılık)
    • Şeyhîlik (Ahisâ’îyye)
      • Bâbîlik (Seyyid Ali Muhammed)
        • Ezelî Bâbîler (Subh Ezel)
        • Bahâîlik (Bahâ’ûl-Lâh)
    • Kadıyânilik
  • İslâm dışı dinler
    • Zerdüştçülük
      • Zurvanizm
      • Mazdekçilik
    • Mani dini
    • Budizm
    • Sâbiîlik
    • Nebatiler
    • Luviler
    • Hitit mitolojisi
    • Yezdânizm
      • Yâresânîlik
      • Êzîdîlik
      • Işıkçılık
Kaynak: Mustafa Öz, Mezhepler Tarihi ve Terimleri Sözlüğü, Ensar Yayıncılık, İstanbul, 2011.
Unvan ve Makamlar
Merci-i Taklid • Ulema • Halife
Müftü • Kadı • Fakih • Muhaddis
Molla • İmam • Mevlevi
Şeyh • Pencap Şeyhi
Müceddid • Mevlana • Ayetullah

Zahiri mezhebi bir İslam dini fıkıh (İslam hukuku) mezhebi.

Konu başlıkları

  • 1 Kurucusu
  • 2 Mezhep âlimi olarak "İbn Hazm"
  • 3 Endülüs'te yayılması
  • 4 Kaynakça ve notlar

Kurucusu

Genel kabule göre kurucusu Davûd el-Isbehânî olan Zahiri mezhebi, fıkıh ve İslam hukukunun tek kaynağının nasslar, yani Kur'an ve Sünnet, olduğunu iddia eder ve bunlar üzerinde yorum anlamına gelen re'yin mümkün olmayacağı görüşü üzerine kuruludur. Bu mezheb tüm re'y çeşitlerine karşı çıkar; kıyas, güzel görme (istihsan), genel fayda (mesalih-i mürsele) veya zararların önlenmesi (Sedd-i zerâyi') prensibini reddeder, delil olarak kabul etmez. Sadece nassı kabul eden Zahiri mezhebi, hakkında nass bulunmayan konularda istishab denilen "mübah olmak" (ibahat-i asliye) prensibini uygular.

Mezhep âlimi olarak "İbn Hazm"

Zahiri mezhebinin kurucusunun Davûd olduğu kabul edilse de, mezhebin en büyük ve ünlü alimi İbn Hazm'dır. Davûd, İmam Şâfiî'nin öğrencilerinden ders almış ve İmam Şâfiî'den genel olarak oldukça etkilenmiştir. Bununla birlikte Zahiriliğin fıkhı ile Şafiîliğin fıkhı birbirinden oldukça farklıdır; Davûd şeriatta re'yin söz konusu olmayacağının üstünde durmuştur. Davûd dönemin hadise ağırlık veren özelliklerinden de yararlanarak mezhebini yaymaya çalışmış fakat mezhebinin birçok konudaki farklı görüşleri sebebiyle birçok muhalif edinmiştir. Zahiriliğin bu ilk yayılma döneminde aldığı tepkilerin temelinde Davûd'nin taklidi tamamen ve kesinlikle reddetmesidir. Herkesin içtihat etmesi fikrini doğuran bu görüş diğer birçok mezhep ve alimin görüşleriyle çelişir ve Zahiriliğin birçokları tarafından eleştirilmesine sebep olur. Bununla birlikte Zahirilik yayılmaya devam etmiş, özellikle Hicri 3. ve 4. yüzyıllarda önemli bir yere gelmiştir; öyle ki Hanefîlik, Şafiîlik ve Malikîlik'ten sonra 4. büyük fıkıh Sünnî mezhebi konumuna gelmiş, sonradan Hanbelîliğin yükselişi ve diğer sebeplerden bu konumunu kaybetmiştir.[1]

Endülüs'te yayılması

Bundan sonra Doğu'da gücünü kaybeden Zahirilik Batı'da, Endülüs'te yükselişe geçmiş, bu yükselişin de en önemli faktörü ve ismi İbn Hazm olmuştur.[2] İbn Hazm'da Zahiriliğin fıkıh görüşünde re'ye yer olmadığını belirtmiş, genel olarak fıkıhta re'yin yer almaması için Kur'an'dan çeşitli ayetleri (örneğin En'am Suresi 38. ayeti), bazı hadisleri ve sahabe sözlerini delil olarak ortaya atmıştır.[3]

İbn Hazm şer'i delillerin dört çeşit olduğunu öne sürer;

  • birincisi Kur'an,
  • ikincisi sahih ve mütevatir hadisler,
  • üçüncüsü icma ve
  • dördüncüsü de sadece bir ihtimali olan delillerdir.[4]

Dördüncü şeri delil türü olarak geçen delil kıyasa benzemekle birlikte kıyas değildir. Bu Zahiriliğin ve İbn-u Hazm'ın diğer birçok mezhep ve fakihten ayrıldıkları noktadır: diğerlerine göre dördüncü şeri delil kıyastır. Zaman zaman bu dördüncü şeri delil çeşidi kıyasa benzemekle eleştirilmiş veya yorumlanmışsa da bu Zahiriliğe göre söz konusu olamaz, nitekim İbn-u Hazm da bunu reddetmiştir.[5]

Hakkında hiçbir nassın bulunmadığı hususlarda İbn-u Hazm tüm re'y çeşitlerini reddettiği için farklı bir yol seçer ve istishab ile ibahat-i asliyeyi, yani eşyanın aslda mübah oluşunu, temel alır. Buna göre hakkında nass bulunmayan bir durumda, karşıt bir nass ortaya çıkıncaya kadar, durum mübah olarak ele alınır. Zahiri mezhebi İbn-u Hazm'ın ölümünden sonra da öğrencileri ve kitapları sayesinde yayılma fırsatı bulmuş, gerek Endülüs gerekse de Doğu'da yayılmış, Muvahhidîler döneminde yaygınlığının doruğuna ulaşmıştır.[6]

Kaynakça ve notlar

  • Muhammed Ebu Zehra. "İslam'da İtikadî-Siyasî ve Fıkhî Mezhepler Tarihi". Şura Yayınları, İstanbul.
  1. ^ s.529, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.
  2. ^ s.529-530, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.
  3. ^ s.560, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.
  4. ^ İbn Hazm, "el-İhkâm fî usûli'l-ahkâm". 1/71
  5. ^ s.568, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.
  6. ^ s.573-574, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.


Zahiri mezhebi Hakkında Bilgi

Zahiri mezhebi
Zahiri mezhebi
Zahiri mezhebi

Zahiri mezhebi Hakkında Video


Zahiri mezhebi konusunu görüntülemektesiniz.
Zahiri mezhebi nedir, Zahiri mezhebi kimdir, Zahiri mezhebi açıklaması

There are excerpts from wikipedia on this article and video



Rastgele Yazılar

Sosyal Hesaplar

Youtube Facebook Twitter
Zahiri mezhebi
Copyright © 2014. Türk Arama Motoru
mail