Na-Dene Kızılderilileri


Na-Dene dilleri

Din

Hıristiyanlık, Animizm/Şamanizm

İlgili etnik gruplar

Haydalar, Kanada Kızılderilileri, Alaska Kızılderilileri, ABD Kızılderilileri


Na-Dene Kızılderilileri ya da Na-Dene halkları, Na-Dene dilli halklar (İngilizce: Na-Dene Indians, Na-Dene peoples), Kuzey Amerika'da ABD (Alaska, Vaşington, Oregon, Kaliforniya, Utah, Kolorado, Arizona, New Mexico, Oklahoma, Teksas) , Kanada (Yukon, Kuzeybatı Toprakları, Nunavut, Britanya Kolombiyası, Alberta, Saskatchewan, Manitoba) ve ufak bir kısmı da Meksika’da yaşayan, Na-Dene dilleri ailesinden dilleri konuşan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ve şamanist Kızılderili halkları. Toplam nüfusları yaklaşık 200.000[1] kişidir ve çoğunluğu Atabasklar oluşturur. Asya kökenli olduğu 2008 yılında Edward Vajda başta olmak üzere uzmanlarınca kabul edilen tek Kızılderili grubudur. Bunların dışındaki diğer bütün Kızılderililer İngilizcede Amerindians[2] olarak da adlandırılır ve dilleri Amerind dilleri olarak tek grupta da toplanır.

Konu başlıkları

  • 1 Sınıflandırma
    • 1.1 Diline göre
    • 1.2 Kültürüne göre
  • 2 Tarih
  • 3 Coğrafi dağılım
  • 4 Kaynakça

Sınıflandırma

Diline göre

  • Tlingitler
  • Eyak-Atabasklar
    • Eyaklar
    • Atabasklar
      • Kuzey Atabaskları
        • Alaska Atabaskları
        • Kanada Atabaskları
      • Pasifik Atabaskları
        • Kaliforniya Atabaskları: Hupalar
        • Oregon Atabaskları
      • Güney Atabaskları: Apaçiler, Navaholar

Kültürüne göre

  1. Subarktik Kızılderilileri: Tsutinalar (Sarsiler) ve Nikolalar hariç Kuzey Atabaskları
  2. Ova Kızılderilileri : Tsutinalar, Ova Apaçileri (Kiyova Apaçileri), Lipanlar
  3. Güneybatı Kızılderilileri: Ova Apaçileri hariç Güney Atabask dillerini konuşanlar (Apaçiler ile Navaholar)
  4. Plato Kızılderilileri: Nikola Atabaskları
  5. Pasifik Kuzeybatısı Kızılderilileri: Tlingitler, Eyaklar, Tsetsautlar
  6. Kaliforniya Kızılderilileri: Pasifik Atabaskları

Tarih

Na-Dene halklarının ve Proto-Atabaskların Amerika'daki anayurdu (Urheimat) olarak doğu Alaska ya da batı Yukon gibi Pasifik Okyanusuna akan ırmaklardan oluşan havzaya sahip kuzey bölgesi olduğu düşünülmektedir[3]. Na-Dene dillerinin Sibirya'daki Ketçe başta olmak üzere Yenisey dilleri ile akraba olduğu 2008 yılında Edward Vajda tarafından ortaya atılmış ve kabul görmüştür[4]. Dil verilerine göre Asya'daki bir gruba bağlanan ilk ve tek Kızılderili grubudur.

Coğrafi dağılım

  • Kanada
    • Yukon Toprakları: Tlingitler, Guçinler, Hanlar, Kaskalar, Tagişler, Kuzey Tuçonları, Güney Tuçonları, Yukarı Tananalar
    • Kuzeybatı Toprakları: Denesulineler, Guçinler, Sahtular, Denetalar, Tlınçonlar
    • Britanya Kolombiyası: Tlingitler, Nadoten-Vetsuvetenler, Çilkotinler, Dakeller, Kaskalar, Nikolalar, Sekaniler, Danezalar, Denetalar, Tagişler, Tahltanlar, Tsetsautlar
    • Alberta: Denetalar, Denesulineler, Tsutinalar
    • Saskatchewan: Denesulineler
    • Manitoba: Denesulineler
    • Nunavut: Denesulineler
  • Amerika Birleşik Devletleri
    • Alaska: Tlingitler, Eyaklar, Ahtnalar, Değinaklar, Denağinalar, Guçinler, Hanlar, Holikaçuklar, Koyukonlar, Aşağı Tananalar, Tanakroslar, Tsetsautlar, Kuskokvimler, Yukarı Tananalar
    • Vaşington: Çilkotinler, Kwalhioqua, Nikolalar
    • Oregon: Tlatskanie, Applegate, Galice, Tututni, Upper Coquille, Tolowa, Upper Umpqua
    • Kaliforniya: Eel River, Hupalar, Mattole-Bear River, Tolowa
    • Utah: Navaholar
    • Kolorado: Hikarilalar, Navaholar
    • Arizona: Çirikavalar, Navaholar, Batı Apaçileri
    • New Mexico: Meskalerolar, Çirikavalar, Hikarilalar, Lipanlar, Navaholar
    • Teksas: Meskalerolar, Lipanlar
    • Oklahoma: Çirikavalar, Hikarilalar, Ova Apaçileri
  • Meksika
    • Sonora ve Chihuahua : Çirikavalar

Kaynakça

  1. ^ a b ANKN: Athabascans of Interior Alaska / Alaskan Athabascans
  2. ^ MtDNA Diversity in Amerindians and Na-Dene Indians (1993)
  3. ^ Encyclopædia Britannica : Athabaskan language family
  4. ^ Dene–Yeniseic Symposium, University of Alaska Fairbanks, February 2008, accessed 30 Mar 2010


Na-Dene Kızılderilileri Hakkında Bilgi

Na-Dene Kızılderilileri
Na-Dene Kızılderilileri
Na-Dene Kızılderilileri
Na-Dene Kızılderilileri

Na-Dene Kızılderilileri Hakkında Video


Na-Dene Kızılderilileri konusunu görüntülemektesiniz.
Na-Dene Kızılderilileri nedir, Na-Dene Kızılderilileri kimdir, Na-Dene Kızılderilileri açıklaması

There are excerpts from wikipedia on this article and video



Rastgele Yazılar

Sosyal Hesaplar

Youtube Facebook Twitter
Na-Dene Kızılderilileri
Copyright © 2014. Türk Arama Motoru
mail