Keysanilik

Keysanilik



DoğrulukGörüldü

Atla: kullan, ara

Keysanîlik (Dörtçüler [1]), (Arapça: الكيسانية Al-Kaysānīya) Şiîlik'te Mehdî kavramını ortaya atarak ilk defa İmam ünvanını kullanan; Ali bin Ebu Talib'den sonra sırası ile Hasan bin Ali, Hüseyin bin Ali ve dördüncü İmâm olarak da Ali bin Hüseyin (Zeyn el-Âb-ı Dîn)’in yerine Ali bin Ebu Talib’in Bânû Hânife Kâbilesi mensûbu Havlet bint Câ'fer’den olan oğlu Muhammed bin Hânifîyye'nin imâmlık ve Mehdiliğini kabullenen; temelleri "El-Muhtâr bin Ebû ‘Ubeyd'ûl-Lâh el-Sâkafî el-Thâifî" tarafından atılan ve daha sonra da kendi içlerinden Abbâsî Hâlifeliği’ni çıkaran ghulât (köktendinci) mezheb.

Konu başlıkları

  • 1 Keysânî sözcüğünün kökeni
  • 2 Tarihçesi ve ortaya çıkardığı bazı mezhepler
    • 2.1 El-Muhtâr’îyye
    • 2.2 Hâşim’îyye
      • 2.2.1 Harb’îyye ve Cenâh’îyye / Muav’îyye
        • 2.2.1.1 Hâris’îyye ve Beyân’îyye
    • 2.3 Râvend’îyye
  • 3 İ'tikadları
  • 4 Keysânîliğin alt kolları sayılan diğer mezhepler
  • 5 Keysanîliğin Şiî mezhepleri arasındaki konumu
  • 6 Kaynakça
    • 6.1 Dış bağlantılar

Keysânî sözcüğünün kökeni

Bu mezheb adını meşhur bir Mevâlî ve El-Muhtâr'ın şâhsi muhafızı olan Ebû ‘Emre Keysân’dan almaktadır.[2][3][4][5] Muhammed bin el-Hânifîyye'nin adına izâfeten "Hânifîler" [6] olarak ta bilinirler.

Tarihçesi ve ortaya çıkardığı bazı mezhepler

Ana maddeler: Ali el-Mûrtezâ, Havlet bint Câ'fer, Muhammed bin Hânifîyye, Emevîler, ve Abbâsîler

El-Muhtâr’îyye

İkinci Fitne döneminde, Hüseyin bin Ali'nin aile efradıyla birlikte Kerbela'da Yezid'in ordusu tarafından öldürülmesinden sonra 685'de El-Muhtar bin Ebû Ubeydullah el-Sâkafî el-Taifî, İmam Ali'nin Havlet bint Câ'fer'den olan oğlu Muhammed bin Hânifîyye'ye ulûhiyyet isnâd ederek, onun hem İmam hem de Mehdî olduğunu iddia ederek kendisini vezir ilan etmiştir. Hüseyin bin Ali'in intikamını almak için Ekim ayında Kûfe'deki Emevîlerin valisini kovarak Güney Irak'ı ele geçirmiştir. 687'de El-Muhtâr, Abdullah bin Zübeyr'in kardeşi Muasuv tarafından yenilerek öldürülmüştür.

Hâşim’îyye

700 yılında Muhammed bin Hânifîyye'nin ölümünden sonra kendisinin gayba haline girerek ahirette rücû edeceğine inanmışlardır. Bir kısmı ise Muhammed bin el-Hânifîyye'nin imametinin oğlu Ebu Haşim bin Muhammed'e geçtiğine ve 716'de Ebu Haşim'in ölümünün hemen öncesinde Abbâsîler'in reisi olan Muhammed bin Ali'ye geçtiğine inanmışlardır. O yüzden, bu tarihten itibaren Abbâsî ailesinin reisleri "el-İmâm" ünvanını kullanmaya başlamıştır.

Hâşim’îyye içinde bir grup imâmetin doğrudan Ebû Hâşim oğlu Hasan bin Ali bin Muhammed bin Hânifîyye'ye geçtiğini iddia ederen, diğer grup kardeşi Ali bin Muhammed'e ve ondan da oğlu Hasan'a intikâl ettiğini ve Muhammed bin Hânifîyye soyundan gelmeyen hiç bir kimsenin imâm olamayacağını ileri sürmüşlerdir.

Harb’îyye ve Cenâh’îyye / Muav’îyye

Ebu Haşim bin Muhammed bin Hânifîyye'nin ruhunun Abdullah bin Amr bin Harb el-Kindî'ye geçtiğini kabul eden "Harb’îyye" adlı bir başka grup bazıları ise imâmlarının yalancılığını tesbit edince ondan vazgeçip Abdullah bin Muaviye'yi imâm olarak kabul ettiler. Tenasüh'e inanan, Cenâb-ı Hakk'ın imâmlarde tecelli eden bir nûr olduğunu kabul edin ve "Cenâh’îyye" ismiyle de anılan bu grup, ilâhi ruhun tenasüh yoluyla imâmlara geçtiğini, Abdullah bin Muaviye'nin hem nebî hem de ilâh olduğunu ve gaybı da bildiğini söyleyerek kendisine ibâdet etmişlerdi.[7][8][9]

Hâris’îyye ve Beyân’îyye

Abdullah bin Muaviye'nin Horasan'da Hicrî 129 / M. 747 tarihinde ölümünün ardından "Cenâh’îyye" mezhebinin mensuplarından bazıları onun ölmediğini ve yakında geri döneceğini; bir başka kısmı ise öldüğünü, fakat Abdullah bin Muaviye'nin ruhunun hiç bir dinî mükellefiyeti kabul etmeyen ve ayrıca her şeyi mübâh gören Hârisîyye fırkasının reisi "İshâk bin Zeyd el-Hâris el-Ensârî" adındaki imâmlarına geçtiğini iddia etmişlerdi. Aralarında imâmetin "Beyân bin Sem'ân et-Temîmî" adında bir başka imâma geçtiğini öne sürenler ise "Beyân’îyye" adı verilen bir başka fırkayı oluşturmuşlardı.

Ayrıca bakınız: Gâl’îyye

Râvend’îyye

Abbâsî Ailesi'nin reisi ve Keysân’îyye imâmı sıfatıyla Muhammed bin Ali'nin dâ’îleri listesinde yer alan "Abdullah er-Râvendî" tarafından oluşturulan ve Ghulat-i Şîʿadan olan bu fırka zaman içerisinde Horasan'da fa'aliyet gösteren tüm Abbâsî taraftarı ve Emevî aleyhtarı Keysân’îyye fırkalarını bünyesinde barındırır bir hâle gelmişti. Râvend’îyye'nin İmâmet i'tikadına göre Allâh’û-Celle-Celâle’hû keni ruhunu önce peygambere, peygamberden sonra da sırasıyla önce peygamberin amcası Abbas bin Abdülmuttalib'e sonra onun oğlu Abdullah bin Abbas'a intikâl ettirdikten sonra Abbâsî Ailesi fertlerinden olan Ali, Muhammed, İbrahim, Ebû’l Abbâs "es-Seffah" ve Ebû Câfer "el-Mansûr"'nin bedenlerine hulûl ederek onlar aracılığıyla yeryüzünde tecelli etmiştir. Daha sonraları ise Râvend’îyye mensuplarının Hâlife El-Mansûr'a uluhîyyet isnâd etmeğe başlamaları üzerine Mansûr tarafından aleyhlerinde şiddetli bir tâkibât başlatılarak mezhebin taraftarları ağır cezalara çarptırılınca, "Râvendîler" önce onun imâmlığını reddetmişler, sonra da imâmeti gasp etmekle ithâm ederek kendisine sûikâst tertip etmişler ama Hâlife El-Mansûr bu sûikâstten sağ olarak kurtulmuştu.[9]

Ayrıca bakınız: Râvend’îyye

İ'tikadları

  • Allâh’ûr-Râhman’ûr-Râhîym'in Muhammed bin Hânifîyye, El-Muhtâr, Ebû Hâşim, Ebû Mûslim Horasanî, Ebû’l `Abbâs "es-Seffah" ve Abdullah "el-Mansûr" gibi şahsiyetlere, özellikle de mezhebin imâmına hulûl ettiği i'tikadı bunların pek çok kollarında hâkim olan görüştür.[9]
  • İlk üç halifeyi Ali'nin haklarını gaspetmiş olmakla itham ederler ve onlara biat eden sahabelerin onların halifeliklerini kabul ettiklerinden dolayı dinden çıkmış olduklarına inanırlar.[10]
  • Hasan el-Mûctebâ, Hüseyin bin Ali ve Muhammed bin el-Hânifîyye'nin Ali el-Mûrtezâ'dan sonra Peygamber Muhammed tarafından atanmış olan insanüstü özelliklere hâiz üç imâm olduklarına inanırlar.[11][12][13][14]
  • Muhammed bin el-Hânifîyye'nin El-Muhtâr tarafından bildirilen beklenen Mehdî olduğuna inanırlar.[15]
  • Beda’ inancı hâkimdir.[16][17]

Bunların bazı diğer alt kollarıysa:

  • Muhammed bin el-Hânifîyye'nin Medina yakınlarında Radvâ dağında "Gayba" halinde gizlendiğine, arslanlar ve kaplanlar tarafından korunduğuna, ve keçiler tarafından beslendiğine inanırlar.[18] Ayrıca birgün Allâh’û-Celle-Celâle’hû tarafından yeryüzüne adâleti sağlamak maksadıyla Mehdî olarak geri gönderileceği inancı da hâkimdir.[19][20]
  • Kendilerinin hâkim olmadığı bölgeleri "Dar al-takıyye" ve kendi hâkimiyyet alanlarını ise "Dar el-‘alaniye" olarak adlandırırlar.[21]
  • Bazıları bugün Irak'ta mevcut Gnostik fikirleri sekizinci asırda kullanmağa başladılar.[22]
  • Muhammed bin el-Hânifîyye Radvâ Dağında gizlendiğine ve ölmediğine inanırlar.[23][24]

Keysânîliğin alt kolları sayılan diğer mezhepler

  • Keysanîlik (Dörtçüler):
    • Berberîcilik: Muhammed bin el-Hânifîyye’yi Tanrısallaştıran ve Hamza ibn ʿUmara el-Berberî'nin Peygamber olduğuna inananların mezhebi;
    • Haşimîlik: Muhammed bin el-Hânifîyye’nin ölümünü kabullenerek en büyük oğlu Ebu Haşim'i halef olarak kabul edenlerin mezhebi;
    • Karibîlik / Kuraybîlik: Adını imâm Ebu Karib/Kurayb el-Darir’den alan, Muhammed bin el-Hânifîyye’nin ölmediği ama saklandığı ve bir gün adalet dağıtmak üzere yeryüzüne Mehdî olarak döneceğine inanılan mezheb;
    • Sarrajcılık: Muhammed bin el-Hânifîyye’nin ölümünü kabullenen, fakat ilerde bir gün adalet dağıtmak üzere yeryüzüne Mehdî olarak döneceğine inanılan Hayyan el-Sarraj tarafından kurulan mezheb;
    • Hürrem’îyye (Ḵhorrām-Dīnān / Khurrāmīyah / Muḥammira / Kızıl-Giyinenler [25]/ Kızıllar [26] Kısmen Dörtçülerin uzantısıdır): Al-Makdisi'den nakledildiği üzere, El-Mukannaʿ tarafından temelleri atılan, Ebu Müslim Horasani'nin Mehdîliğine, reenkarnasyona, Tanrı'nın sırasıyla Muhammed, Ali, Ebu Müslim Horasani ve en son olarak ta Hâşim el-Mukannaʿ’da vûcud bulduğuna inanan, başkalarına zarar vermemek kaydıyle her şeyden zevk almayı mübah sayan mezheb.

Keysanîliğin Şiî mezhepleri arasındaki konumu

Ana madde: Şiilik
                                                         
                    Haşim bin ʿAbd Menâf                          
                                                         
                    Haşimoğulları                          
                                                         
                    ʿAbd el-Muttalib bin Haşim                          
                                                               
                                                 
  Amine bint Vehb             ʿAbd Allâh bin ʿAbd el-Muttalib   Ebû Tâlib   Ez-Zûbeyr   Hamza   `Abbâs‘binʿAbd‘el’Muttalib  
             
                                                               
         
  Hatice bint Hüveylid             Muhammed Mustafa                             ʿAbd Allâh bin `Abbâs      
             
                                                                   
         
                    Fatıma Zehra   Ali el-Mûrtezâ           Havlet bint Câ'fer   `Alî bin ʿAbd Allâh  
               
          Salmân-ı Fârisî                                                                
                                   
                        Hasan el-Mûctebâ   Hüseyin Seyyid eş-Şühedâ   Muhammed bin el-Hânifîyye     Abbâsîler   Muhammed "el-İmâm" bin `Alî bin el-`Abbâs    
     
                                                                       
                 
      Hasan bin Zeyyîd   Zeyyîd bin Hasan   Hasan el-Mû'tenâ   Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn   Keysanîlik     Bû'Müslim’îyye   Mazdaizm
 
                                                                           
                       
      Taberistan Alavîleri   El-Dâî’Kebîr Hâlife Hasan     ʿAbd Allâh el-Kâmil   Muhammed el-Bakır   Zeyd bin Ali eş-Şehid   Sinbâd’îyye   Neo’Mazdekçilik
         
                                                                         
                               
      İbrahim bin ʿAbd Allâh     Muhammed bin ʿAbd Allâh (Nefs’üz-Zekiyye)   İdris bin ʿAbd Allâh
İdrisiler
(Zeyd’îyye)
  İmamîlik   Zeydîlik   El-Mukannaʿ’îyye   Hûrrem’îyye
(Babek Hûrremî)
   
 
                                                                     
                   
      Yahya bin ʿAbd Allâh     Z’ûl-Nûn el-Mısrî   Câ’bir bin Hayyân[27]   Câʿfer es-Sadık[28]     Hasan bin Zeyd’ûl-Alevî   Kızılbaşlar   Gnostisizm
         
                                                                                   
                                     
      Ebâ Yezîd-i Bistâmî     ʿAbd`Allâh‘el’Eftâh‘bin’Câʿfer‘i’Sâdık   İsmâ‘îl bin Câʿfer el-Mûbarek   Musa el-Kâzım             Çepniler   Tahtacılar    
       
                                                                         
           
      Fethîlik (Eftâh’îyye)   Vâfî Ahmed (ʿAbd Allâh bin Muhammed bin İsmâ‘il) el-Vâfî   Muhammed‘bin’İsmâ‘il‘eş’Şâkir (El-İsmâʿîliyyet’ûl-Hâlisa)   Ali er-Rıza             Taberistan Zeydî-Alavîler Emîrliği   Horasan Melametîliği      
         
                                                                         
   
      Muhammed bin ʿAbd Allâh el-Eftâh   Takî Muhammed (ʿAhmed bin ʿAbd Allâh bin Muhammed) et-Tâkî   İsmailîlik (İsmâ‘il’îyye/Yedicilik)   Muhammed el-Takî‘yyî’l Cevâd     Tavvûsîlik (Tavvûs’îyye/Altıcılık)   Bâtınîlik (Bâtınî İsmâ‘il’îyye)   Ezoterizm  
   
                                                                             
           
    Sufilik   Razî ʿAbd Allâh (Hüseyin bin ʿAhmed bin ʿAbd Allâh) ez-Zeki     Kûfeli Hamdân Kârmat (Karmatîyye/Yediciler)   Ali en-Nakî‘yyî’l-Hâdî     Vâkıfîlik (Vâkıf’îyye)   Mitraizm            
       
                                                                         
                         
        Sâbiîlik   Ebû Muhammed ‘Ubayd Allâh ibn el-Huseyn el-Medhî   Ebû-Saʿid Hasan bin Behrâm Cennâbî (Bahreyn)   Hasan el-Askerî   Muhammed‘bin’Ali‘en’Nakî   Muhammedîlik (Muhammed’îyye)              
     
                                                                     
               
        Muhammed ed-Derezî   Fâtımîler Hâlifeliği   Karmatîlik (Yediciler/elʿBakl’îyye)   Muhammed el-Mehdi   FazlʿAllâh Esterâbâdî (Nâimî)     Muhammad bin Nusayr            
   
                                                                         
                           
      Dürzîlik   Mustâlîlik   Nizarî İsmailîlik     On İki İmam   Hurûfîlik     Nusayrîlik        
     
                                                                       
           
          Hâfızî’yye   Tâyyîb’îyye     Pamir Alevîliği                   Kabbalah        
   
                                                                       
                       
          Sünnî Buhra   DavudîʿBuhra’1094     Elemûtlar
(Sabbahiyye)
        Muhammed Kebir Azizî     Mahmud Pâsikhânî        
   
                                                                             
                           
      Câʿferî Buhra (1426)   Patanî Buhra (1538)     SüleymanîʿBuhra’1591   Alavî Buhra (1625)     Tâcü’l-Ârifîn Ebu’l Vefâ Vefâîlik (Vefâ’îyye)     Nûktâvîlik (Nûktâv’îyye)            
                                                                         
                                       
      Hebtiahs Buhra (1754)   Etbeî’MelekʿBuhra’1840   İleri Davudî Buhra (1977)     Tac’ed-Dîn Geylânî Halvet’îyye/Zahid’îyye     Ebu’l Bekâ Baba İlyas Bâbâîlik (Bâbâ’îyye)     Seyyid Nesîmî (Hurûf’îyye)          
     
                                                                         
                                       
    Yusuf Hemedani Melâmet’îyye/Kalender’îyye     Ûveys bin Âmir-î Karenî (Üveys’îyye)     Onikicilik     Safî’ûd-Dîn İshak Safev’îyye     Baba İshak İshak’îyye     Dedebabalık (Bektaş’îyye)        
       
                                                                     
      Hoca Ahmed Yesevî Yesevîlik / Melâmet’îyye     Hallâc-ı Mansûr
(En-el Hak)
    Cûneyd El-Bağdâdî     Sadr’ed-Dîn Mûsa / Hoca Âlâ’ed-Dîn Âli   Hâmid’ûd-Dîn-i Veli / Hacı Bayram-ı Veli     Ahmed er-Rıfai          
       
                                                                             
     
      Kutb’ûd-Dîn Haydar Kalenderîlik / Yesevîlik   Muhy’ûd-Dîn-i Ârabî
(Vahdet-i Vücud)
  Abdülkâdir Geylânî (Kadir’îyye)     Şeyh İbrahim Cûneyd / Haydar     Bayram’îyye/Celvet’îyye Azîz Mahmûd Hüdâyî     Rıfâ’îyye      
       
                                                                             
           
      Hacı Bektaş-ı Veli Haydarîlik / Ekberîlik     Sadr’ed-Dîn Konevî (Ekber’îyye)   Yefâ’î / Şah Ni'metullah-i Veli   Sultân Ali Mirza Safevîler / Hatai     Sarı Saltuk Dede (Saltuk’îyye)   Galip Hasan Kuşçuoğlu        
   
                                                                               
                             
      Ahi Evran / Âhiler     Kızılbaşlık   Ni‘metullâh’îyye   İsnâ‘aşer’îyye     Barak’îyyûn     Galibilik            
                                                                             
         
      Taptuk Emre     Abdal Mûsa   Burhan’ed-Dîn Hâlil’ûllâh         Anadolu Alevîliği     Kürt Alevîliği                  
   
                                                                         
             
      Yunus Emre   Balım Sultan             Nadir Şah   Sultan Sahak     Adi bin Misafir              
 
                                                                       
    Kaygusuz Abdal   Bektâşîlik   Nûrbakş’îyye   Câʿfer’îyye   Yâresânîler     Êzidîler          
 
                                                                           
                           
          Âli’îyye     Harabât’îyye   Usûlî     Ahbârî                          
       
                                                                     
    Pir Sultan Abdal   Celâl’îyye             Afşarlar   Luviler     Kabalizm            
                                                                         
               
    Kul Himmet                     Kaçarlar       Işık Alevîliği                  
                                                                 
         
                                        Şeyhilik                    
                                                                 
                                                  Bâbîlik        
       
                                                               
           
                        Velâyet-i Fakih yâ Hükûmet-i İslamî         Ezelî Bâbîler   Bahâîlik        
                                                           
     
                            İran İslâm Cumhuriyeti                      
                                                       


Kaynakça

  1. ^ Shi'ism, by Heinz Halm, sahife 28
  2. ^ The Isma'ilis: Their History and Doctrines, by Farhad Daftary, sahife 59, 60
  3. ^ Islamic messianism: the idea of Mahdī in twelver Shīʻism, by Abdulaziz Abdulhussein Sachedina, sahife 10
  4. ^ Early Shīʻī thought: the teachings of Imam Muhạmmad al-Bāqir, by Arzina R. Lalani, Institute of Ismaili Studies, sahife 34
  5. ^ A short history of the Fatimid khalifate, by De Lacy O'Leary, sahife 5
  6. ^ Arabian studies, Volume 3, b University of Cambridge. Middle East Centre, sahife 85
  7. ^ Sa'd bin `Abd Allâh el-Kummî, Sayfa 39.
  8. ^ Şehristani, Cilt I, Sayfa 151-152.
  9. ^ a b c TDV, Diyanet İslâm Ansiklopedisi, Cilt 25, Sahife 363, 2002.
  10. ^ Ismailis in medieval Muslim societies, by Farhad Daftary, Institute of Ismaili Studies, sahife 13
  11. ^ Ismailis in medieval Muslim societies, by Farhad Daftary, Institute of Ismaili Studies, sahife 13
  12. ^ The new encyclopedia of Islam, by Cyril Glassé, Huston Smith, sahife 252
  13. ^ A short history of the Ismailis: traditions of a Muslim community, by Farhad Daftary, sahife 27
  14. ^ Shi'ism, by Heinz Halm, sahife 18
  15. ^ Ismailis in medieval Muslim societies, by Farhad Daftary, Institute of Ismaili Studies, sahife 12
  16. ^ Early Shīʻī thought: the teachings of Imam Muhạmmad al-Bāqir, by Arzina R. Lalani, Institute of Ismaili Studies, sahife 11
  17. ^ The new encyclopedia of Islam, by Cyril Glassé, Huston Smith, sahife 252
  18. ^ Shi'ism, by Heinz Halm, sahife 18, 491
  19. ^ Islamic messianism: the idea of Mahdī in twelver Shīʻism, by Abdulaziz Abdulhussein Sachedina, sahife 10
  20. ^ Early Shīʻī thought: the teachings of Imam Muhạmmad al-Bāqir, by Arzina R. Lalani, Institute of Ismaili Studies, sahife 11
  21. ^ Secrecy and concealment: studies in the history of Mediterranean and Near ..., by Hans Gerhard Kippenberg, Guy G. Stroumsa, sahife 361
  22. ^ Shi'ism, by Heinz Halm, sahife 498
  23. ^ Shi'ism, by Heinz Halm, sahife 18
  24. ^ Keysânîliğin alt şubeleri (Arapça aslından İngilizceye tercüme: Divisions of the kaysanites), sahife 94
  25. ^ W. Madelung, "Khurrammiya" in Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman , Th. Bianquis , C.E. Bosworth , E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2009. Brill Online.
  26. ^ Yarshater, Ehsan, 1983. The Cambridge history of Iran, Cilt 2. s.1005, 1008.
  27. ^ Muhammed Ebû Zehra: Mezhepler Tarihi, Sayfa 225, Düşün Yayıncılık, İstanbul, 2011. (Câ’bir, i’tikad ve imân esasları konusunda Câ’fer-i Sâdık’tan ders almış ve onun i’tikadını benimsemiştir. Câ’bir bin Hayyân, Câf’er-i Sadık’ın îlmini topladığı beşyüz risâlesini bir araya getirerek tek bir kitâp halinde yayınlamıştır. Câ’bir bu risâlelerin, kendisinin Câf’er-i Sadık’tan edindiği feyz ve ilhâmlar sayesinde teşekkül ettiğini belirtmiştir.)
  28. ^ Muhammed Ebû Zehra, Mezhepler Tarihi, Sayfa 225, Düşün Yayıncılık, İstanbul, 2011. (İmâm Câ’fer’in Allah’ın mevcûdiyetini bilme gayesi için Kozmoloji ilmiyle uğraştığını bildiren deliller vardır. Elde ettiği bilgileri Allah’ın vahdaniyetini isbat etmek amacıyla kullanmıştır. Bu konuda, İmâm Câ’fer-i Sadık, Kur'an-ı Kerîm’in evren ve tabiât hakkında bilgiler vererek insanları düşündürme methodunu uygulamıştır. Mufaddal bin Amra’ya yazdırdığı “Risalet-ût Tevhîd” adlı kitabında tabiât olaylarının insanın hizmetine sunulmuş olduğunu öne sürerek, hepsinin bir yaratıcının eseri olması gerekliliği hakkında yürüttüğü fikirlerini savunmuştur.)

Dış bağlantılar

  • Keysânîliğin başlangıcı
  • Mukhtar Thaqafi


Keysanilik Hakkında Bilgi

Keysanilik
Keysanilik
Keysanilik
Keysanilik

Keysanilik Hakkında Video


Keysanilik konusunu görüntülemektesiniz.
Keysanilik nedir, Keysanilik kimdir, Keysanilik açıklaması

There are excerpts from wikipedia on this article and video



Rastgele Yazılar

Sosyal Hesaplar

Youtube Facebook Twitter
Keysanilik
Copyright © 2014. Türk Arama Motoru
mail