Çataldere, Tortum

Çataldere, Tortum


Çataldere, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir köydür.

Konu başlıkları

  • 1 Coğrafya
  • 2 Kültür
  • 3 Nüfus
  • 4 Eğitim durumu
  • 5 Ekonomi
  • 6 Muhtarlık
  • 7 Altyapı bilgileri
  • 8 Köyden Anektotlar
  • 9 Dış bağlantılar

Coğrafya

Erzurum iline 106 km, Tortum ilçesine 64 km uzaklıktadır. Eski ismi Ermenice Korker-(Kilimli) olan Çataldere köyü üç mahalleden oluşmaktadır. Pağsor, Korker ve Yukarı köy mahalleri Çataldere köyünü meydana getirmektedirler.

Çataldere Köyü Erzurum İli’ne bağlı bir ilçe olan Tortum’un, en uzak köylerinden biridir. İspir ilçesi ile sınırı olan güzel ve şirin bir köydür. Serdarlı Belediyesi (Yukarı Ödük), Uzun kavak Köyü (Verinkağ), Aşağı Ödük(Küçükdere), İspir Devedağı Köyü (Mezire) ve İspir ilçesinin birçok köyü ile sınırı vardır. Çataldere Köyü yer ve oluşum açısından engebeli ve dağlık bir arazidir. Köy üç mahalleden oluşup,mahalleler neredeyse dağlar arasındaki düzlüklerde ve küçük vadilerde kaybolmaktadır. Bu dağların çoğunun üzerleri ormanlarla kaplıdır. Ayrıca yüksek kesimlerinde yer alan dağlarda, köyün tarihi boyunca yaylalar kurulmuştur. Dağlarında çıkan kaynak suları ve küçük akarsular toplanıp Tortum Çayı’na karışıp Tortum gölüne ulaşmaktadır. Çataldere Köyü sürekli dışarıya göç vermektedir. Köyün yukarı ve orta mahallelerinde yaptırılan okullar öğrenci sayısının yeterli olmaması nedeni ile kapalıdır.

Köye bilhassa kışın ulaşım oldukça güçtür. Köyün yerli halkına ve kendisine ait ulaşım aracı yoktur. Çevre Köylere ait araçlarla ulaşım yapılmaktadır. Köy toprakları Tortumu- İspire bağlayan yol üzerinde, dağlık ve derin vadilere yayılmış bir arazi üzerindedir. Çataldere Köyü tabiat güzellikleri bakımından çok meşhurdur. Vadiler boyunca yeralan 3 mahalle, bahçeleri, tarlaları, ağaçları ve doğal hali ile eşsiz güzelliklere sahiptir.

Son yıllarda devlet tarafından başlatılan ormanlaştırma çalışmalarına bu köydeki bazı araziler de dahil edilmiştir. Bu yöre halkı tarafından olumlu karşılanmıştır. Çünkü yörede artık tarım ve hayvancılık bitme noktasına gelmiştir. Bu projenin yaygınlaştırılması ve bütün boş alanları kaplaması beklenmektedir. Geçmişte olduğu gibi bundan sonra da köy halkı yöredeki ormanlık alanların korumasını ve bekçiliğini yapacaktır.

Kültür

Çataldere köyünün gelenek ve göreneklerine ve halkının şivesine dayanarak,köy halkinin 1800'lü yillarin ortalarinda Karadeniz bölgesinden göç ettiği anlaşılmaktadır. Aşağı mahallede ikamet eden Cimilli ailesinin köken olarak Rize İkizdere Cimil köyünden gelerek bu köye yerleştiği aşıkardır. Diğer köy halkının ise Rize iline bağlı Hemşin veya Çamlıhemşin yöresinden gelip yerleştiğidir. Köy hayatında genel bir Hemşin kültürü görülür. Güleryüzlü, sevecen ve misafirperver insanları ile yörede ün salmıştır.

Köy halkı genelde Karadeniz ve Rize kökenli olduğu için, Karadenizin; kültürü,konuşma dili,mimarisi insanlara ve evlerin şekline yansımaktadır. Ev ve konutlar ahşap,yığma ve çatılı binalardan oluşmaktadır. Köyün büyük bir bölümü özellikle yaşlıları katı bir şekilde kusursuz karadeniz şivesiyle konuşmaktadır. Köyümüzün kendine has yemeklerindn olan kuymak ve muhlama tipik olarak karadeniz kültürünü ifade eder. Özellikle kış aylarında köyümüze has bir pismaniye cesiti olan telhelvası yapılmaktadır. Telhelvasının ise Doğu Anadolu Kültürü'nden (Bayburt ve civarı) köyümüze yerleştiği düşünülmektedır. Köyümüze özgü diğer yemekler ise şunlardır. Heylehe çorbası (undan yapılır ve sıcak servis edilir özellile hastalara sunulduğu için hasta çorbası olarak ta bilinir), sütlü çorba (süt ve pirinçten yapılır), hasuta (un, yağ ve şekerden yapılan muhallebi kıvamında bir tatlıdır), hasuta (un ve yağdan yapılan muhlamadan farklı unu daha fazla yağı ya da kaymağı daha az olan bir yemek türü), kavut (kavrulmuş undan yapılan eski bir yemektir, güümüzde artık yapılmamaktadır. Eritilmiş tere yağı veya şerbet ile beraber servis edilir). Ekmek haşlaması (kurumuş ekmeklerin sıcak su ile ıslatılması ve üzerine tere yağı eklenmesi ile yapılır. İsteğe göre üzerine peyni serpiştirilerek servis edilir. Daha lezzetlisi ise ince dilinmiş ve pişirilmiş soğanlı kavurmanın sıcak suda haşlanmış kuru ekmeklere ilavesiyle elde edilmektedir. Bursa'nın iskenderini kıskandıracak bir yemek türüdür). Yöreye özgü çağ kebap belli aralıklarla köyün gençleri tarafından yapılmaktadır.

Bahar aylarında, yemlik ekşi ot, ginagot, kımi, çaşur, kızambık vb nebatatlar köy halkı tarafından tercih edilen nebatatlardır. Yazın sonuna doğru ahududu (köy halkı tarafından böğürtlem olarak bilinir), kokoç, alıç (aloç olarak bilinir), ağum (bir çeşit kuş üzümü), karagöz gibi dağ ve orman meyveleri köy halkı tarafından çokça tüketilmekte ve özellikle aududu ve ağumdan reçel ve marmelat gibi kahvaltılık ürünler yapılmaktadır. Sonbahar ve kışa doğru ise veğvet (bir çeşit orman meyvesi), salor (yabanı erik), ahlat (bir çeşit dağ armudu)vb yabanı meyveler güzel lezzetlerini bizlere snarlar. Rakımın yüksek olması sebebiyle elma, armut, kaysı, ayva vb bahçe meyvelerinin yetişmesine uygun bir iklim ortam yoktur. Ancak bu köyde yetişen doğal organik kirazın tadını başka bir yerde bulamazsınız.

Haşın coğrafi yapının sebep olduğu ulaşım problemleri, geçim zorluğu, eğitim imkanlarının kısıtlı olması vb sebeplerle köy büyük oranda göç vermiştir. Köyü terkeden insanların hiç değilse yaz aylarında dinlenme amacıyla da olsa köye gelmesi beklenmektedir. Bu, yöre kültürünün muhafaza edilmesi açısından tek çare olarak görülmektedir.

Nüfus

Yıllara göre köy nüfus verileri
2007 20
2000 52
1997 67

Köyün nüfusu 1970 ve 1980'deki göç dalgası ile azaldı. Her üç mahalleden aileler Türkiye'nin çeşitli bölgelerine dağıldılar. Birçok aile Erzurum merkez, Hasankale, Bursa-Kestel, İzmir-Kemalpaşa, İstanbul gibi yerlere göç ettiler. Mevcut durumda Pağsor mahallesinde Yaşar Çelik, Recep Çelik, Ahmet Yaşar aileleri sürekli olarak kalmaktadırlar. Yaz aylarında ise ülkemizin değişik yörelerinde resmi görevi olan Cimilli ailesi dinlenme amacıyla köye gelmektedir. Yukarı mahalle tamamen terkedilmiştir. Orta mahallede Köy Muhtarı Hanifi Aydın ve akrabası İbrahim Aydın sürekli oturmaktadır. Cihan Akbulut ve Seher Aydın ise aileleriyle beraber yaz aylarını köye gelmektedirler. 2000 Nüfus sayımına göre nüfusu 52 kişi dolayındadır. gÜnümüzde bu rakama yaz aylarında bile ulaşmak mümkün görünmemektedir.

Eğitim durumu

Kuran-i Kerim ilminin son yüzyılın başlarında Özellikle yukarı mahallede yaygın bir şekilde yürütüldüğünü köy halkının çoğunun isminde hafız lakabı taşımasından anlıyoruz. 1980'li yıllardan sonra ise halk çocuklarının devlet okullarında okuması yönünde bir eğilimine yönelmiştir. 1980'li yıllardan önce köy nufüsüna kayıtlı üniversite mezunu yokken günümüzde, öğretim üyesi, öğretmen, mühendis vb alanlarda çalışan pek çok fakülte mezunu mevcuttur.

Ekonomi

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Halkın başlıca geçim kaynağı hayvancılıktır. Tabii çayır ve mera alanları büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığa çok müsaittir. Son yıllarda nüfusunun dışarıya göç vermesi nedeni ile besicilik daha da uygun hale gelmiştir. Çataldere Yaylası; derme çatma taş ve ağaçlardan yapılmış evlere sahiptir. Hayvan otlatma ve hayvansal gıdalar üretim açısından oldukça doğal ve uygun bir yapıya sahiptir. Soğuk ve tatlı suları ile meşhurdur. Köyde ve Yaylada Osmanlı Rus harbinin kalıntılarına da rastlanmaktadır. Vadi tabanlarında yer alan kesimlerde çok nadirde olsa meyveler olmaktadır. Dağ köyü olduğu için meyveciliğe elverişli değildir.

Muhtarlık

Yerleşim yerinin köy tüzel kişiliği alması ile birlikte köyün tüzel kişiliğini temsil etmesi için köy muhtarlık seçimleri de yapılmaktadır.

Altyapı bilgileri

Köyde, biri orta mahallede ve diğeri yukarı mahallede olmak üzere ikişer derslikli ve lojmanlı iki ilköğretim okulu mevcuttur. Öğrenci azlığından dolayı bu okullar eğitime kapatılmış ve köy çocukları taşımalı eğitimle Serdarlı Belediyesi'deki okullarda eğitim imkanı bulmuşlardır.Şu anda köyde yaşayan ilköğretim çağında çocuk bulunmamaktadır.

Köyün içme suyu şebekesı yapılma aşamasındadır. Ptt şubesi ve ptt acentesi yoktur, sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur ancak bu hizmetler köye yakın olan Serdarlı Belediyesi'ndeki birimlerden karşılanmaktadır. Köye ulaşımı sağlayan yol son yıllarda daha da iyileştirilmiştir. Elektrik ve sabit telefon vardır.

Köyden Anektotlar

1-) Köyde art arda yaşanan iki yaşlının ölümünden sonra diğer bir yaşlının olayı değerlendirmesi: -Bu sene çok aksi bir sene, olen (ölen),oleyi (ölüyor) kalan kalayi (kalıyor)

2-)Kuran derslerinin verildiği bir dönemde öğle arasnda kızak kaymak için ekmek teknesi kapan çocuk kendini köyün karlı yamaç tarlasına atıyor. Bunu duyan kuran hocası çocukları sıra dayağından geçirmek üzere topluyor. Çocuklardan biri hemen ileri atılıyor. -Hocam ben kucuk tekneyle kaydım.

Dış bağlantılar

  • Yerelnet


Çataldere, Tortum Hakkında Bilgi

Çataldere, Tortum
Çataldere, Tortum
Çataldere, Tortum

Çataldere, Tortum Hakkında Video


Çataldere, Tortum konusunu görüntülemektesiniz.
Çataldere, Tortum nedir, Çataldere, Tortum kimdir, Çataldere, Tortum açıklaması

There are excerpts from wikipedia on this article and video



Rastgele Yazılar

Sosyal Hesaplar

Youtube Facebook Twitter
Çataldere, Tortum
Copyright © 2014. Türk Arama Motoru
mail