Caferilik



İslam ile ilgili bir dizindir.

Şiilik İnanç esasları
  • Tevhid
  • Kutsal kitaplar
  • Peygamberler
  • Melekler
  • Kader
  • Kıyamet
  • İmamiye
  • Muharrem Matemi
  • Tevessül
  • İsmet
  • Gayba
Fikir kaynakları
  • Kur'an
  • Sahabe
  • İmamet
Kutsal günler
  • Aşure Günü
  • Erbain
  • Mevlid Kandili
  • Ramazan Bayramı
  • Kurban Bayramı
  • Mübahele Günü
Tarihçe
  • Tathir
  • Sekaleyn
  • Mübahele
  • Gadir-i Hum
  • Fatıma'nın evi
  • İlk Fitne
  • İkinci Fitne
  • Kerbelâ Olayı
Mezhepler
  • İsmaililik
  • İsnâaşeriyye
  • Zeydilik
Ehl-i Abâ
  • Muhammed
  • Ali
  • Fatıma
  • Hasan
  • Hüseyin
Önemli Şiiler Kutsal kadınlar
  • Fatıma
  • Hatice bint Hüveylid
  • Ümmü Seleme
  • Zeyneb bint Ali
  • Ümmü'l-Benîn
  • Fatıma bint Hasan
  • Sükeyne bint Hüseyin
  • Rubab
  • Şehribanu
  • Fatıma bint Musa
  • Hekime Hatun
  • Nergis
  • Fatıma bint Esed
  • Ümmü Fervah

Câferîlik, Câʿferî düşünce ekôlû, Câʿferî okulu, Câʿferî hukuku ya da Câʿferî fıkhı İmamiye-i İsnaaşeriye (Onikiciler/Onikicilik) islâm mezhebinin temelini teşkil eden fıkıh ekôlüdür. (Arapça: اثنا عشرية) Fıkhî islâm mezhebinin Câferîyye Şiîliği olarak adlandırıldığı da olur. Şiîlerin çoğunluğunun mensup olduğu mezheptir. Günümüzde İran İslam Cumhuriyeti'nin resmi mezhebidir. İsmailîlik ve Zeydîlik ile birlikte Şiî meşrebinin fıkhî mezheplerinden biri sayılmaktadır.

Câferîlik'teki dini hukuk veya Şeriat ilkeleri, Kur'an ve Sünnetten çıkarılır. Sünnîlik ve Şiîlik arasındaki farklılık, Şiîliğin Muhammed'den sonra ilk yöneticinin hem peygamberin vasiyetiyle, hem de ilâhî seçimle Ali bin Ebu Talib olması gerektiğine inanılmasıdır. Son imâmın çocukken kaybolup bugün gaybde bulunduğu ve Mehdî olarak tekrar Dünya'ya geleceğini kabul ederler.

Konu başlıkları

  • 1 Tarihçe
    • 1.1 Safevî Hanedanı
    • 1.2 Afşar Hanedanı
  • 2 Câferî fıkıh ekolünün İsnâ'aşerîyye / On İki İmamcılık mezhebi içerisindeki konumu
    • 2.1 Câferî fıkıh ekolleri
  • 3 Câferî fıkhı ile diğer Sünnî mezhepler arasındaki fikir ayrılıkları
    • 3.1 İbadetteki farklılıklar
    • 3.2 Evlilik
    • 3.3 Beşte Birlik Vergi (Hums)
  • 4 Câfer’îyye Şiîliği'nin diğer Şiîlik mezhepleri arasındaki konumu
  • 5 Kaynaklar

Tarihçe

Ana madde: Cafer es-Sadık

Câferîlik adını fıkhı iyi bilen altıncı İmam Cafer-i Sadık'ın adından almıştır. Cafer-i Sadık'ın yaşadığı Hicri 2. asırda Câferîlik o imamın takipçilerine verilen bir isim olarak kullanılmıştır.

Kûfe'de Abbâsî Hükümdarı Muhammed bin Mansur Mehdî tarafından yargıçlık görevi verilmiş olan Şerik b. Abdullah, Cafer-i Sadık'ın talebelerinden Muhammed b. Muslim ve Ebu Kureybe'nin "Caferi" suçlamasıyla şahitliklerini red etmiştir.[1]

Arapça Ali Kaligrafik gösterimi.

Safevî Hanedanı

Ana madde: Safevî Hanedanı

16. yüzyılda Safevî Hanedanı'nın İmamiye-i İsnaaşeriye’yi devletin resmî mezhebi olarak seçmesiyle Câferîlik adı kullanılmaya başlanmıştır.

Afşar Hanedanı

Ana maddeler: Nadir Şah ve Afşar Hanedanı

Afşar Hanedanı'nı kuran Nadir Şah, 1736'da Safevî döneminde tavsiye edilen Ebu Bekir, Ömer ve Osman bin Affan'ın lanetlenmelerini yasaklamış ve bunun karşılığı olarak Osmanlı Devleti'ne bir teklif sunarak Afşar imâmiliğinin Câferîlik olarak adlandırmasını ve diğer dört Sünnî fıkıh mezhebiyle birlikte beşinci bir fıkıh mezhebi olarak kabul edilmesini önermiştir. Bunun dışında Kâbe'de Câferîlik adına beşinci ek bir sütun yapılmasını ve Câferîlerin Mekke ziyaretlerinin serbest bırakılmasını talep etmiştir. Nadir Şah, İran dışında Irak, Afganistan ve Orta Asya'dan da ulemayı davet ederek Necef'te toplantı düzenlemiş, Osmanlı Devleti'ne yaptığı teklif burada şiî ûlema tarafından kabul edilmiştir.

Osmanlı Devleti ise bu teklifleri İran'ı Sünnîleştirme çabası olarak değerlendirerek Nadir Şah'ı övmüş ve 1746'de imzalanan Kerden Antlaşması ile ilk üç halifenin lanetlenmeleri yasaklandıysa da Câferîliğin beşinci bir fıkhî mezheb olarak kabul edilmesi red edilmiştir. Neticede Câferîlik hiçbir zaman resmî sünnî mezhebi olamamıştır.

Günümüzde Şia'nın yüzde 80'i On İki İmâmcılığın Câferî fıkhını takip etmektedir. Bu büyük tâkipçi kitlesi nedeniyle Şiiliğin İsnaaşeriyye mezhebinin sıklıkla Câferîlik olarak adlandırıldığı da görülmektedir. Daha çok Azerbaycan, İran, Irak ve Bahreyn'de hâkim olan Şiî mezhebidir.

Alevî inancının, On İki İmam inancının Türk-Anadolu tasavvuf yorumu olduğu iddia edilir.[2][3]

Câferî fıkıh ekolünün İsnâ'aşerîyye / On İki İmamcılık mezhebi içerisindeki konumu

Ana maddeler: İslam dini fıkıh mezhepleri, kıyas, akıl, içtihad, ve İmamiye-i İsnaaşeriye

Şiî İslâm inancında Ali bin Ebu Talib'in çok özel bir yeri vardır. Şiî amentüsünde bulunan imâmet anlayışına göre Muhammed vefat ettiğinde yerine imâm olması gereken kişi Ali el-Mûrtezâ'ydı. Dolayısı ile imâmetin Ali'nin soyundan devam etmesi şarttır. İsnâaşerîyye mezhebi mensupları arasında en büyük gruplar Câferî fıkhı, Alevî inancı, ve Nusayrî inancı tâkipçilerinden oluşmaktadır. Pek çok konuda İsnâaşeriyye'nin i'tikadını paylaşan Nusayriler, gayba halindeki Muhammed Mehdi hususunda İsnâaşeriyye'den ayrılmalarından ötürü Galiyye'nin Gulat İmamiyye şubesi altında sınıflandırılmaktalardır.[4]

İsnâaşerîyye / Onikiciler mezhebinin fıkıh ekolü olan Câferîlik'teki dini hukuk veya Şeriat ilkeleri, Kur'an ve Sünnetten çıkarılır. Sünni ve Şiilik arasındaki farklılık Şiiliğin Muhammed'den sonra ilk yöneticinin hem peygamberin vasiyetiyle hem de İlahi seçimle Ali olması gerektiğine inanılmasıdır. Ayrıca;

  1. Sünni ekolden farklı olarak Muhammed'in On İki İmam kanalıyla gelen sözlerini (hadis) olarak kabul ederler.[5]
  2. Fıkıh usûlü olarak kıyas yerine akıl'ı kabul ederek içtihad'ı önemserler.
  3. Sünnilerin makbul halife kabul ettikleri Ebu Bekir, Ömer ibn Hattab ve Osman bin Affan kanalıyla gelen hadisleri kabul etmez, onları model almazlar.
  4. Muhammed ve kızı Fatıma Zehra'nın yanı sıra On İki İmâmlara masumluk ve yanılmazlık atfederler ve sadece bu grubun sözlerini ve rehberliğini dinde kendilerine örnek alırlar.

Câferî fıkıh ekolleri

  • Usûlî: Fıkıh usûlü (fıkhî kaynak) olarak Kur'an, Hadis ve İcma'nın dışında Akıl (hikmet)'ı da kabul eder ve gaiba sırasında fakîhlerin içtihâdına önem verir. Günümüzde İran'da uygulanan Velâyet-i Fakîh sistemine yol açmıştır.
  • Ahbârî: Peygamber ve İmamlar'ın haberlerine (söz) önem verir ve İçtihad kullanılmasını kabul etmez.
  • Şeyhî: Günümüzde takipçisi kalmayan bu kolun içerisinden Bâbîlik dini ortaya çıkmıştır.

Câferî fıkhı ile diğer Sünnî mezhepler arasındaki fikir ayrılıkları

İbadetteki farklılıklar

Câferîlik'te ibadet öncesi yapılan temizlikte (abdest) ayaklar yıkanmak yerine hafif ıslak olan eller ayaklara sürülürek mesh edilir.

Günlük ibadetlerden namaz Sünnilerle aynı şekilde 5 vakit kabul edilir. Ancak öğle ile ikindi, akşam ile yatsı namazları birleştirilerek ( "cem") gerçekleştirilir.

Namaz ibadetinde kıyamda elleri bağlamazlar, sağ ve sol omuza selam vererek namaz bitirmezler, namaz bitiriş şekilleri farklıdır.

Evlilik

Câferîlik ve Sünnilikte evliliğin pek çok kuralı ortak kabul edilmekle birlikte (karşılıklı anlaşma, hukuken tescil edilmesi vs.) Caferilerde tarafların önceden evliliklerine süre tayin ederek evlenmeleri (Müt'a nikahı) geçerli bir uygulamadır.[kaynak belirtilmeli] Müt'a Nikâhı tüm Sünni mezheplerce geçersiz kabul edilmektedir.

Beşte Birlik Vergi (Hums)

Sünnîlerden farklı olarak Câferîlerde Hums denilen gelirin beşte birinden alınan bir vergi bulunmaktadır. Zekâttan farklıdır. Caferi din adamlarına göre Hums'un yarısı Peygamber soyundan gelen kimselere ve fakir, yetim olan Seyyidlere, diğer yarısı da dini bilgisi geniş olup hüküm verebilen Müctehidlere verilir. Müctehidlerin bu parayı kendisine kullanma hakkı yoktur, din yolunda harcanır.[kaynak belirtilmeli]

Câfer’îyye Şiîliği'nin diğer Şiîlik mezhepleri arasındaki konumu

                                                         
                    Haşim bin ʿAbd Menâf                          
                                                         
                    Haşimoğulları                          
                                                         
                    ʿAbd el-Muttalib bin Haşim                          
                                                               
                                                 
  Amine bint Vehb             ʿAbd Allâh bin ʿAbd el-Muttalib   Ebû Tâlib   Ez-Zûbeyr   Hamza   `Abbâs‘binʿAbd‘el’Muttalib  
             
                                                               
         
  Hatice bint Hüveylid             Muhammed Mustafa                             ʿAbd Allâh bin `Abbâs      
             
                                                                   
         
                    Fatıma Zehra   Ali el-Mûrtezâ           Havlet bint Câ'fer   `Alî bin ʿAbd Allâh  
               
          Salmân-ı Fârisî                                                                
                                   
                        Hasan el-Mûctebâ   Hüseyin Seyyid eş-Şühedâ   Muhammed bin el-Hânifîyye     Abbâsîler   Muhammed "el-İmâm" bin `Alî bin el-`Abbâs    
     
                                                                       
                 
      Hasan bin Zeyyîd   Zeyyîd bin Hasan   Hasan el-Mû'tenâ   Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn   Keysanîlik     Bû'Müslim’îyye   Mazdaizm
 
                                                                           
                       
      Taberistan Alavîleri   El-Dâî’Kebîr Hâlife Hasan     ʿAbd Allâh el-Kâmil   Muhammed el-Bakır   Zeyd bin Ali eş-Şehid   Sinbâd’îyye   Neo’Mazdekçilik
         
                                                                         
                               
      İbrahim bin ʿAbd Allâh     Muhammed bin ʿAbd Allâh (Nefs’üz-Zekiyye)   İdris bin ʿAbd Allâh
İdrisiler
(Zeyd’îyye)
  İmamîlik   Zeydîlik   El-Mukannaʿ’îyye   Hûrrem’îyye
(Babek Hûrremî)
   
 
                                                                     
                   
      Yahya bin ʿAbd Allâh     Z’ûl-Nûn el-Mısrî   Câ’bir bin Hayyân[6]   Câʿfer es-Sadık[7]     Hasan bin Zeyd’ûl-Alevî   Kızılbaşlar   Gnostisizm
         
                                                                                   
                                     
      Ebâ Yezîd-i Bistâmî     ʿAbd`Allâh‘el’Eftâh‘bin’Câʿfer‘i’Sâdık   İsmâ‘îl bin Câʿfer el-Mûbarek   Musa el-Kâzım             Çepniler   Tahtacılar    
       
                                                                         
           
      Fethîlik (Eftâh’îyye)   Vâfî Ahmed (ʿAbd Allâh bin Muhammed bin İsmâ‘il) el-Vâfî   Muhammed‘bin’İsmâ‘il‘eş’Şâkir (El-İsmâʿîliyyet’ûl-Hâlisa)   Ali er-Rıza             Taberistan Zeydî-Alavîler Emîrliği   Horasan Melametîliği      
         
                                                                         
   
      Muhammed bin ʿAbd Allâh el-Eftâh   Takî Muhammed (ʿAhmed bin ʿAbd Allâh bin Muhammed) et-Tâkî   İsmailîlik (İsmâ‘il’îyye/Yedicilik)   Muhammed el-Takî‘yyî’l Cevâd     Tavvûsîlik (Tavvûs’îyye/Altıcılık)   Bâtınîlik (Bâtınî İsmâ‘il’îyye)   Ezoterizm  
   
                                                                             
           
    Sufilik   Razî ʿAbd Allâh (Hüseyin bin ʿAhmed bin ʿAbd Allâh) ez-Zeki     Kûfeli Hamdân Kârmat (Karmatîyye/Yediciler)   Ali en-Nakî‘yyî’l-Hâdî     Vâkıfîlik (Vâkıf’îyye)   Mitraizm            
       
                                                                         
                         
        Sâbiîlik   Ebû Muhammed ‘Ubayd Allâh ibn el-Huseyn el-Medhî   Ebû-Saʿid Hasan bin Behrâm Cennâbî (Bahreyn)   Hasan el-Askerî   Muhammed‘bin’Ali‘en’Nakî   Muhammedîlik (Muhammed’îyye)              
     
                                                                     
               
        Muhammed ed-Derezî   Fâtımîler Hâlifeliği   Karmatîlik (Yediciler/elʿBakl’îyye)   Muhammed el-Mehdi   FazlʿAllâh Esterâbâdî (Nâimî)     Muhammad bin Nusayr            
   
                                                                         
                           
      Dürzîlik   Mustâlîlik   Nizarî İsmailîlik     On İki İmam   Hurûfîlik     Nusayrîlik        
     
                                                                       
           
          Hâfızî’yye   Tâyyîb’îyye     Pamir Alevîliği                   Kabbalah        
   
                                                                       
                       
          Sünnî Buhra   DavudîʿBuhra’1094     Elemûtlar
(Sabbahiyye)
        Muhammed Kebir Azizî     Mahmud Pâsikhânî        
   
                                                                             
                           
      Câʿferî Buhra (1426)   Patanî Buhra (1538)     SüleymanîʿBuhra’1591   Alavî Buhra (1625)     Tâcü’l-Ârifîn Ebu’l Vefâ Vefâîlik (Vefâ’îyye)     Nûktâvîlik (Nûktâv’îyye)            
                                                                         
                                       
      Hebtiahs Buhra (1754)   Etbeî’MelekʿBuhra’1840   İleri Davudî Buhra (1977)     Tac’ed-Dîn Geylânî Halvet’îyye/Zahid’îyye     Ebu’l Bekâ Baba İlyas Bâbâîlik (Bâbâ’îyye)     Seyyid Nesîmî (Hurûf’îyye)          
     
                                                                         
                                       
    Yusuf Hemedani Melâmet’îyye/Kalender’îyye     Ûveys bin Âmir-î Karenî (Üveys’îyye)     Onikicilik     Safî’ûd-Dîn İshak Safev’îyye     Baba İshak İshak’îyye     Dedebabalık (Bektaş’îyye)        
       
                                                                     
      Hoca Ahmed Yesevî Yesevîlik / Melâmet’îyye     Hallâc-ı Mansûr
(En-el Hak)
    Cûneyd El-Bağdâdî     Sadr’ed-Dîn Mûsa / Hoca Âlâ’ed-Dîn Âli   Hâmid’ûd-Dîn-i Veli / Hacı Bayram-ı Veli     Ahmed er-Rıfai          
       
                                                                             
     
      Kutb’ûd-Dîn Haydar Kalenderîlik / Yesevîlik   Muhy’ûd-Dîn-i Ârabî
(Vahdet-i Vücud)
  Abdülkâdir Geylânî (Kadir’îyye)     Şeyh İbrahim Cûneyd / Haydar     Bayram’îyye/Celvet’îyye Azîz Mahmûd Hüdâyî     Rıfâ’îyye      
       
                                                                             
           
      Hacı Bektaş-ı Veli Haydarîlik / Ekberîlik     Sadr’ed-Dîn Konevî (Ekber’îyye)   Yefâ’î / Şah Ni'metullah-i Veli   Sultân Ali Mirza Safevîler / Hatai     Sarı Saltuk Dede (Saltuk’îyye)   Galip Hasan Kuşçuoğlu        
   
                                                                               
                             
      Ahi Evran / Âhiler     Kızılbaşlık   Ni‘metullâh’îyye   İsnâ‘aşer’îyye     Barak’îyyûn     Galibilik            
                                                                             
         
      Taptuk Emre     Abdal Mûsa   Burhan’ed-Dîn Hâlil’ûllâh         Anadolu Alevîliği     Kürt Alevîliği                  
   
                                                                         
             
      Yunus Emre   Balım Sultan             Nadir Şah   Sultan Sahak     Adi bin Misafir              
 
                                                                       
    Kaygusuz Abdal   Bektâşîlik   Nûrbakş’îyye   Câʿfer’îyye   Yâresânîler     Êzidîler          
 
                                                                           
                           
          Âli’îyye     Harabât’îyye   Usûlî     Ahbârî                          
       
                                                                     
    Pir Sultan Abdal   Celâl’îyye             Afşarlar   Luviler     Kabalizm            
                                                                         
               
    Kul Himmet                     Kaçarlar       Işık Alevîliği                  
                                                                 
         
                                        Şeyhilik                    
                                                                 
                                                  Bâbîlik        
       
                                                               
           
                        Velâyet-i Fakih yâ Hükûmet-i İslamî         Ezelî Bâbîler   Bahâîlik        
                                                           
     
                            İran İslâm Cumhuriyeti                      
                                                       


Kaynaklar

  1. ^ Şeyh Mufid, El-İhtisas 202
  2. ^ http://www.cemvakfi.org/blddetay3.asp?ID=145
  3. ^ http://www.pirsultan.net/kategori.asp?KID=7&ID=64&aID=35
  4. ^ Öz, Mustafa, Mezhepler Tarihi ve Terimleri Sözlüğü, Ensar, İstanbul, 2011.
  5. ^ https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:FuMQOSEFIy8J:home.uludag.edu.tr/users/ucmaz/PDF/ilh/2003-12(2)/12.pdf+%22%C5%9Fiilikte+hadis%22&hl=tr&gl=tr&pid=bl&srcid=ADGEESiYAk-FNFaXY5rlB7fJiRzciKPYp2Zxarfr9l8PXoTTH9GQthmNNBXnWuD72URkm_-1zKSpeV8GweG4IDYYCpt6sFXHMQ6A_Y7bfCEH5aVDbNTZ-b5nJcDynbg-Dn0TIR1i4rr5&sig=AHIEtbQd1V1dqbGlGKk_UxXMM0HvhTMEwA
  6. ^ Muhammed Ebû Zehra: Mezhepler Tarihi, Sayfa 225, Düşün Yayıncılık, İstanbul, 2011. (Câ’bir, i’tikad ve imân esasları konusunda Câ’fer-i Sâdık’tan ders almış ve onun i’tikadını benimsemiştir. Câ’bir bin Hayyân, Câf’er-i Sadık’ın îlmini topladığı beşyüz risâlesini bir araya getirerek tek bir kitâp halinde yayınlamıştır. Câ’bir bu risâlelerin, kendisinin Câf’er-i Sadık’tan edindiği feyz ve ilhâmlar sayesinde teşekkül ettiğini belirtmiştir.)
  7. ^ Muhammed Ebû Zehra, Mezhepler Tarihi, Sayfa 225, Düşün Yayıncılık, İstanbul, 2011. (İmâm Câ’fer’in Allah’ın mevcûdiyetini bilme gayesi için Kozmoloji ilmiyle uğraştığını bildiren deliller vardır. Elde ettiği bilgileri Allah’ın vahdaniyetini isbat etmek amacıyla kullanmıştır. Bu konuda, İmâm Câ’fer-i Sadık, Kur'an-ı Kerîm’in evren ve tabiât hakkında bilgiler vererek insanları düşündürme methodunu uygulamıştır. Mufaddal bin Amra’ya yazdırdığı “Risalet-ût Tevhîd” adlı kitabında tabiât olaylarının insanın hizmetine sunulmuş olduğunu öne sürerek, hepsinin bir yaratıcının eseri olması gerekliliği hakkında yürüttüğü fikirlerini savunmuştur.)


Caferilik Hakkında Bilgi

Caferilik
Caferilik
Caferilik
Caferilik

Caferilik Hakkında Video


Caferilik konusunu görüntülemektesiniz.
Caferilik nedir, Caferilik kimdir, Caferilik açıklaması

There are excerpts from wikipedia on this article and video



Rastgele Yazılar

Sosyal Hesaplar

Youtube Facebook Twitter
Caferilik
Copyright © 2014. Türk Arama Motoru
mail