Anadolu Eyaleti

Anadolu Eyaleti


Anadolu Eyaleti veya Anadolu Beylerbeyliği, 1393 yılında kurulan Osmanlı Devleti eyaleti. 16. yüzyılda nüfusu 5.455.000 olup bunun 5.410.000'i Müslüman, 45.000'i Gayrimüslimdir[2] ve yüzölçümü 223.114 km² kadardır.[3]

Konu başlıkları

  • 1 Tarihi
  • 2 Sancakları
  • 3 Anadolu Beylerbeyliği Yapan Kişilerden Bazıları
  • 4 Kaynakça

Tarihi

Anadolu Eyaleti, I. Bayezid, 1393 yılında Rumeli'ye geçerken Timurtaş Paşa'yı Andolu Beylerbeyi olarak Ankara'da bırakması ile Batı Anadolu'da kurulmuştur.[4] Anadolu Eyaleti'nin merkezi önceleri Ankara, 1451'de Kütahya olmuştur. Karamanoğulları Beyliği'nden alınan Akşehir, Beyşehir ve çevresi önce 1451-1466 yılları arası Anadolu Eyaleti'ne bağlanmış, daha sonra bu topraklar yeni kurulan Karaman Eyaleti'ne bağlanmıştır. Beylerbeyi hassı 1.000.000 akça olup eyalet protokolde 4. sıradadır.[3]

Anadolu Eyaleti, 1826 yılında Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması yani Vaka-i Hayriye'nin ardından Aydın (İzmir), Hüdevandigar (Bursa), Kastamonu ve Ankara olmak üzere 4 eyalete bölünmüştür.[5]

Sancakları

1609'daki eyaletin sancakları:[6]
  1. Kütahya Sancağı
  2. Saruhan Sancağı (Manisa)
  3. Aydın Sancağı
  4. Hüdavendigar Sancağı (Bursa)
  5. Kastamonu Sancağı
  6. Menteşe Sancağı (Muğla)
  7. Bolu Sancağı
  8. Ankara Sancağı
  9. Karahisar-i Sahib Sancağı (Afyonkarahisar)
  10. Teke Sancağı (Antalya)
  11. Kangırı Sancağı (Çankırı)
  12. Hamideli Sancağı (Isparta-Burdur)
  13. Sultanönü Sancağı (Eskişehir)
  14. Karesi Sancağı (Balıkesir)
Eyaletin 1700 ile 1740 arasındaki sancakları:[7]
  1. Kütahya Sancağı
  2. Hüdavendigar Sancağı (Bursa)
  3. Bolu Sancağı
  4. Kastamonu Sancağı
  5. Karesi Sancağı
  6. Sultanönü Sancağı (Eskişehir)
  7. Saruhan Sancağı (Manisa)
  8. Karahisar-i Sahib Sancağı (Afyonkarahisar)
  9. Hamid Sancağı (Isparta-Burdur)
  10. Ankara Sancağı
  11. Kânkırı Sancağı (Çankırı)
  12. Aydın Sancağı (Aydın)
  13. Teke Sancağı (Antalya)
  14. Menteşe Sancağı (Muğla)
  15. Beypazarı Sancağı

Anadolu Beylerbeyliği Yapan Kişilerden Bazıları

İsmail Hakkı Uzunçarşılı merhumun Bizans ve Selçukilerle Germiyan ve Osmanoğulları Zamanında Kütahya Şehri [8] isimli eserinde listesini verdiği Anadolu Valileri şunlardır:

1451 Öncesi:

  • Yıldırım Beyazıd : Devlet Şah Hatun ile evlendikten sonra Kütahya valiliği yapmıştır.
  • Timurtaş Paşa : İlk Anadolu valisidir. Yıldırım Beyazıd Kosova Savaşı için Kütahya'dan ayrıldıktan sonra geride Timurtaş Paşa'yı Anadolu'ya sahip çıkması için bırakmıştır. (Paşa'nın Kütahya'da mı yoksa Ankara'da mı bırakıldığı ihtilaf konusudur. Çünkü resmi kayıtlarda Ankara adı geçmesine karşın Paşa'nın Timur tarafından Kütahya'da ele geçirildiği bilinir.) Paşa'nın adına Kütahya'da kendi yaptırdığı bir camii bulunmaktadır.

1451 Sonrası:

  • İshak Paşa : Kütahya Anadolu Beylerbeyliği merkezi olduktan sonra ki ilk validir.İki defa sadrazam olmuştur.
  • Gedik Ahmet Paşa : 1478 senesinde anadolu valisi olduktan bir sene sonra sadrazamlık yapmıştır.
  • Davut Paşa : İki defa (1473 ve 1483) anadolu valisi olduktan sonra sadaret makamına getirilmiştir.
  • Süleyman Paşa : 1478 yılında valilik yapmıştır.
  • Mehmet Paşa : Akkoyunlu Uzun Hasan'ın oğludur. Fatih Sultan Mehmed'e damat olduktan sonra anadolu valisi olmuştur.
  • Sinan Paşa : Dört defa anadolu valisi olmuştur.
  • Hersekzade Ahmet Paşa : 4 defa anadolu valisi olup yine aynı sayıda sadrazamlık yapmıştır.
  • Yahya Paşa : 1502'de anadolu valisi olmuştur.
  • Hasan Paşa : 1503'de anadolu valisi olmuştur.
  • Karagöz Ahmet Paşa : 1505'de anadolu valisi olmuş 1511'de Şahkulu isyanında şehit edilmiştir.
  • Yunus Paşa : Karagöz Paşa'nın şehit edilişinden sonra 6 ay valisiz kalan eyalete vali atanmıştır. Eski yeniçeri ağasıdır.
  • Mustafa Paşa : 1514'de anadolu valisi olmuş daha sonra azledilmiştir.
  • Hadım Sinan Paşa : 1514'de Mustafa Paşa'nın azlinden sonra vali olmuş daha sonra veziriazam olmuştur.
  • Zeynel Paşa : 1514'de vali olmuş daha sonra kubbe vezirliğine yükseltilmiştir.
  • Mustafa Paşa : 1516'da anadolu valisi olmuştur.
  • Ferhat Paşa : 1517'de vali olmuştur.
  • İshakpaşazade Şadi Paşa : 1517'de anadolu valisi olmuştur.
  • İlyas Paşa : Vali olduğu tarih belli olmamakla birlikte 1520'de Şam'a vali olarak atanmıştır.
  • Güzelce Kasım Paşa : 1520 ya da 1521'de vali oldu. Tavşanlı'da bulunan Kasım Paşa Camii'nin banisi olduğu düşünülmektedir.
  • Behram Paşa : 1523'de vali olmuştur.
  • Malkoçoğlu Balı Paşa : 1528'de vali olmuştur.
  • Yakup Paşa : 1529'da vali olmuştur.
  • Hadım İbrahim Paşa : 1532 senesinde vali olmuştur.
  • Damat Rüstem Paşa : Kanuni Sultan Süleyman'ın kızı Mihrimah Sultan ile evlenip damadı olmuş ve iki defa sadrazam olmuştur.
  • Süleyman Paşa : 1539 senesinde vali olmuştur.
  • Yahyapaşazade Mehmet Bey : 1541'de anadolu valisi olmuştur.
  • İbrahim Paşa : 1541'de vali olmuştur.
  • Cenabi Ahmet Paşa : Merkezi yeniden Ankara'ya taşmıştır. (Ankara)
  • Süleyman Paşa : 1565 senesinde vali olmuştur. (Ankara)
  • İskender Paşa : 1565 senesinde vali olmuştur. (Ankara)
  • Zal Mahmut Paşa : 1566'da vali olmuştur. (Ankara)

Cenabi Ahmet Paşa'dan Zal Mahmut Paşa'nın son dönemine kadar geçici süreliğine beylerbeylik merkezinin Ankara'ya taşınmasının sebebi olarak bu dönemde Kütahya'da önce Şehzade Bayezid'in daha sonra da II. Selim'in vali olarak bulunmalarıdır. Sonra merkez yine Kütahya'ya taşınmıştır.

  • Şehzade Bayezid : 1542'de Kütahya valisi olmuştur.
  • Şehzade Selim : 1558'de Kütahya valisi olmuştur.
  • Lala Hüseyin Paşa : 1566'da Şehzade Selim'in Sultan olmasının ardından vali olmuş ve merkez yeniden Kütahya'ya taşınmıştır.
  • İskender Paşa : 1569'da vali olmuştur.
  • Hasan Paşa : 1571'de vali olmuştur.
  • Cafer Paşa : 1579'da vali olmuştur.
  • Rıdvan Paşa : 1582'de vali olmuş Kütahya'da vefat etmiştir.
  • Hasan Paşa : 1585'de vali olmuştur.
  • Cafer Paşa : 1587'de vali olmuştur.
  • Sokulluzade Hasan Paşa : 1589'da vali olmuştur.
  • Mehmet Paşa : 1590'da vali olmuştur.
  • Satırcı Mehmet Paşa : 1592'de yeniçeri ağası iken paşalık verilip vali olmuştur.
  • Halil Paşa : 1594'de vali olduktan sonra Kaptan-ı Derya olmuştur.
  • Lala Mehmet Paşa : 1594'de vali olmuştur. Toplamda iki defa anadolu valiliği yapmış olup sadrazamlık yapmıştır.
  • Sofu Sinan Paşa : 1598'de vali olmuştur.
  • Nuh Paşa : 1600'de vali olmuştur.
  • Destari Mustafa Paşa : 1603'de vali olmuştur.
  • Hafız Ahmet Paşa : 1601'de sadrazam tarafından Celali isyanları nedeniyle görevlendirilmiş fakat daha sonra hapsedilmiştir.
  • Kasım Paşa : 1603'de vali olmuştur.
  • Kejdehan Ali Paşa : 1604'de anadolu valisi olmuştur.
  • Kara Davut Paşa : 1605'de anadolu valisi idi.
  • Ahmet Paşa : 1606'da azledilmiştir.
  • Dişlenk Hüseyin Paşa : 1606'da anadolu valisi olup iki defa valilik yapmıştır.
  • Maryol Hüseyin Paşa : 1607'de vali olmuştur.
  • Hasan Paşa : 1620'de vali olmuştur.
  • Topal Mehmet Paşa : 1621'de vali olmuştur.
  • Hacı İlyas Paşa : 1623'de vali olmuştur.
  • Zor Paşa : 1627'de vali olmuştur.
  • Gürcü Mehmet Paşa : 1631'de vali olmuştur.
  • Küçük Ahmet Paşa : 1632'de vali olmuştur.

Yukarıda sayılan paşaların isimleri ismi geçen eserden alınmış olup devamına yine aynı eserden ulaşılabilir.

Kaynakça

  1. ^ Google Kitaplar'da Commercial statistics: A digest of the productive resources, commercial... By John Macgregor
  2. ^ Yılmaz Öztuna "Başlangıcından zamanımıza kadar Büyük Türkiye tarihi" cilt 12, sf. 12, Ötüken Yayınevi (1977).
  3. ^ a b Yılmaz Öztuna a.g.e., cilt 12, sf. 18.
  4. ^ Mehmet İpşirli, "Beylerbeyi", İslam Ansiklopedisi, c.6, İstanbul 1992, s.69.
  5. ^ Asaf Gökbel, Hikmet Şölen "Aydın İli tarihi" sf. 110, Ahmed İhsan Basımevi Ltd. (1936).
  6. ^ Çetin Varlık, Anadolu Eyaleti Kuruluşu ve Gelişmesi, Osmanlı, Cilt 6: Teşkilât, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 1999, ISBN 975-6782-09-9, sf. 125.
  7. ^ Orhan Kılıç, XVII. Yüzyılın İlk Yarısında Osmanlı Devleti'nin Eyalet ve Sancak Teşkilatlanması, Osmanlı, Cilt 6: Teşkilât, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 1999, ISBN 975-6782-09-9, sf. 93.
  8. ^ İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Bizans ve Selçukilerle Germiyan ve Osmanoğulları Zamanında Kütahya Şehri sf. 158, Maarif Matbası. (1932).


Anadolu Eyaleti Hakkında Bilgi

Anadolu Eyaleti
Anadolu Eyaleti
Anadolu Eyaleti
Anadolu Eyaleti

Anadolu Eyaleti Hakkında Video


Anadolu Eyaleti konusunu görüntülemektesiniz.
Anadolu Eyaleti nedir, Anadolu Eyaleti kimdir, Anadolu Eyaleti açıklaması

There are excerpts from wikipedia on this article and video



Rastgele Yazılar

Sosyal Hesaplar

Youtube Facebook Twitter
Anadolu Eyaleti
Copyright © 2014. Türk Arama Motoru
mail